سخن سردبیر: حجت‌اله مرادی

استراتژي مفهومي كلي و جامعي است كه مجري عمليات رواني به منظور هدايت عمليات رواني بر روي كشور و جمعيت آماج انتخاب مي‌كند، استراتژي انتخاب شده، در صورتي كه اثر اساسي بر روي موقعيت كشور مبدأ بگذارد و قبل از اينكه به كار برده شود بايد از طرف تصميم‌گيرندگان نهايي تاييد و تصويب شود. براي مثال، يك كشور ممكن است نخواهد استراتژي و … امتياز را در مذاكراتي خاص به كار برد زيرا نگران آن است كه مبادا از عدم توافق در مذاكره اشخاصي ثالث مانند عامه مردم و … مكدر شوند. اين انتخاب استراتژي ممكن است به صورت امتياز ديگري« ندادن امتيازات بيشتر و غيره نيز درآيد. قبل از پرداختن به شرح و تفسير چگونگي انتخاب استراتژي، خوب است تمايز بين استراتژي و تاكتيك را درك كنيم. استراتژي رويكردي كلي است كه در طول اجراي عمليات رواني به كار گرفته مي‌شود، حال آنكه تاكتيك عبارت است از به كار گرفتن عملي خاص در زماني معين براي تامين منظور و هدفي محدود.

نویسنده: دكتر پرويز امام‌زاده فرد

چكيده

عمليات رواني را مي‌توان به كارگيري تواناييهاي بشري براي كنترل شناخت، آگاهيها و تصورات مردمي معين و از پيش هدف قرار گرفته شده تعريف كرد. امروزه توانايي نظامهاي سياسي براي دست زدن به عمليات رواني را چهارمين شكل و عملكرد قدرت نام نهاده‌اند. در اين مقاله خصوصيات عمليات رواني در دوران جنگ سرد و پس از آن را مقايسه مي‌كند و به اين نتيجه مي‌رسد كه اهداف اصلي و غايي در هر دو دوره مشترك و همانند بوده‌اند. با وجود اين، ابزارهاي عمليات رواني در دوران پس از جنگ سرد با دوره گذشته تغييرات زيادي كرده است. اين تغييرات، تحت تأثير تحول و پيشرفت تكاملي در فناوري به دست آمده است. بنابراين از آنجا كه انسان و تمايلات سياسي او در طول تاريخ تغيير چنداني نكرده است پس جنگها و عمليات رواني نيز، همچون جنگها و عمليات نظامي ثابت و پا بر جا مي‌ماند.
واژگان كليدي: عمليات رواني، جنگ سرد، فناوري، ابزارهاي عمليات رواني، امريكا، شوروي، فناوري اطلاعات، عمليات رواني الكترونيك.

نویسنده: دكتر حميد هاديان

چكيده

امروز روحيه‌سازي جنگي از بعد سلحشوري جنگي براي تشكيل يگانهاي تيپ هوابرد و نيز در بعد انسان‌افزار بيوسايبر و سيستم سيستمها (روحيه سيستمي جنگي) توليد جنگجويان جديد را به دنبال داشته است. همانگونه كه امواج پر نفوذ عمليات رواني، روحيه جنگي (روحيه انسان سلحشوري) را تحت‌الشعاع قرار مي‌دهد، برتري فنآوريهاي شبكه‌اي نظامي نيز، بيوسايبر و سيستم سيستمها را تحت تأثير قرار داده است. اين مقاله به عمق استراتژيك روحيه سلحشوري انساني، انسان‌افزار دانش نظامي و سيستمهاي جديد جنگي در فضاي متحول فنآوري شبكه‌اي نظامي، در محافل فكري و مراكز اجرايي ناظر بر فرآيند گذار ارتش امريكا به قرن 21، مي‌پردازد.
واژگان كليدي: روحيه جنگي، عمليات رواني، يگانهاي هوابرد، آمادگي بدني، توانمندي نظامي، نيروي انساني.

نویسنده: كول‌براد ام.‌ وارد/ علي‌ پور‌قلي

چكيده

هدف اين مقاله، تحليل و برجسته نمودن رويكرد كنوني دولت به عمليات نفوذ استراتژيك در فضاي بين‌المللي است. نفوذ استراتژيك، محل تلاقي سازمانهاي اطلاعاتي است كه در طي فرآيند يكپارچه‌سازي بين‌سازماني با يكديگر ادغام شده و به مسائلي همچون ديپلماسي عمومي، روابط عمومي و اطلاعات بين‌‌المللي نظامي (يا به عبارتي عمليات رواني وزارت دفاع) مي‌پردازند. اين مقاله به طور ويژه، تحليلي تطبيقي را از رويكردهاي اساسي كه وزارت دفاع، وزارت امورخارجه و شوراي امنيت ملي / كاخ سفيد در سطح بين‌المللي به كار مي‌گيرند، ارائه مي‌دهد و راه‌كارهايي را پيشنهاد مي‌دهد كه به فنون اطلاعاتي كه منجر به ارتقاي اهداف استراتژيك مي‌شود، معطوف است.
واژگان کلیدی: عملیات نفوذ استراتؤیک، دیپلماسی عمومی،روابط عمومی، اطلاعات بین‌المللی نظامی، عملیات روانی.

نویسنده: اعظم حسيني هنزايي

چكيده

آنچه كه در اين مقاله مورد بحث قرار مي‌گيرد, تبليغات, عمليات رواني و جنگ اطلاعاتي است و به دو بخش اصلي تقسيم مي‌شود. بخش اول اين بحث از آنجاست كه مفهوم و استراتژيهاي جنگ, پس از جنگ سرد تغيير كرده است. در جنگهاي نوين, ظهور جنگ در رسانه‌ها, مهم‌تر از طرفهاي درگير در جنگ است, زيرا, اين رسانه‌ها وقت و منابع بيشتري را براي كنترل و اداره كردن تبليغات جنگ به كار مي‌برند. همچنين, ممكن است اين رسانه‌ها تحت تأثير روشهاي تبليغاتي باشند. به هر حال, هيچ يك از اين دو, نه اهداف استراتژيك تبليغات و نه استراتژيهاي تبليغاتي عمده, براي به كارگيري اين اهداف تغيير نكرده‌اند. بنابراين, در قسمت نخست اين مقاله, به اختصار, تحليلي از هارولد دي. لاسول( ), درباره اهداف استراتژيك تبليغات در جنگ جهاني اول و استراتژيهاي تبليغاتي, ارائه خواهد شد. كتاب ارزشمند لاسول با اينكه در حدود 80 سال پيش نوشته شد, اما, بيشتر تحليلهايش هنوز هم قابل استفاده و معتبر است. از آنجا كه, اصولاً اهداف استراتژيك و راهبردهاي تبليغاتي به همان شكل باقي مانده‌اند, ازاين‌رو, روشهاي تبليغاتي تاحدي پيچيده‌تر شده است و يا دست‌كم واژه تبليغات به عمليات رواني تغيير كرده و آنگاه به فرهنگ واژه‌هاي نظامي وارد شده است. بنابراين, سعي خواهد شد تا با جستجو در تعريفهاي نظامي (ايالات متحده و ناتو) معاني درستي از برخي مفاهيم مربوط به تبليغات ارائه شود. دومين بخش, نمونه‌هايي است از استفاده عمده ايالات متحده و ناتو, در مقام مجري اصلي جنگهاي نوين, از تبليغات, جنگهاي اطلاعاتي و عمليات رواني در سه نبرد مختلف پس از دوران جنگ سرد (جنگ خليج‌فارس, كوزوو و جنگ افغانستان) و ديگر اينكه آيا استراتژيهاي تبليغاتي لاسول مي‌تواند به فهم ما در اين مورد كمك كند. مقاله حاضر, همچنين, با خاطر نشان كردن جنگهاي نوين در نبرد عليه تروريسم به پايان مي‌رسد.
واژگان كليدي: تبليغات, سانسور عقايد, جنگ اطلاعاتي, عمليات رواني, جنگهاي نوين, جنگ خليج‌فارس, جنگ كوزوو, جنگ افغانستان, نبرد عليه تروريسم.

نویسنده: حسن سبيلان اردستاني

چكيده

امروز تروريسم به يكي از پيچيده‌ترين و در عين حال رايج‌ترين شيوه‌هاي عمليات رواني تبديل شده است و به واقع مي‌توان ادعا كرد كه بيشتر عمليات رواني بين‌المللي از عمليات تروريستي بهره مي‌برند. در اين شيوه تروريستها با انهدام مراكز و كشتار شهروندان و سپس با سوء استفاده از تبليغات رسانه‌اي در جوامع، رعب و وحشت ايجاد مي‌كنند. ايجاد رعب و وحشت هدف غيرمستقيم تروريستها است. بدين ترتيب عمليات تروريستي از دو بخش تشكيل مي‌شود؛ بخش اول انهدام و كشتار است كه تروريستها انجام مي‌دهند، بخش دوم ايجاد رعب و وحشت از عمليات فيزيكي در جامعه با استفاده از رسانه‌هاي همگاني است. به عبارت بهتر رسانه‌ها، عمليات فيزيكي تروريستها را ناآگاهانه و ناخواسته تكميل مي‌كنند. اكنون اين پرسش مطرح است كه رسانه‌ها چگونه رفتار كنند كه در عين پوشش خبري عمليات تروريستي، بازيچه و آلت دست تروريستها واقع نشوند؟ در اين مقاله سعي شده است تا الگوي جديدي براي پوشش رسانه‌اي تروريسم ارائه شود تا رسانه‌ها آلت دست تروريستها و وسيله گسترش و موفقيت آنها نشوند و همچنين پوشش رسانه‌اي، اين نوع عمليات خشن را در سطح جامعه و جهان كاهش دهد.
واژگان كليدي: تروريسم، عمليات رواني، رسانه، پوشش رسانه‌اي.

نویسنده: عليرضا بيابان‌نورد

چكيده

تحولات در روابط جمهوري اسلامي ايران با امريكا در چند دهه گذشته گوياي وجود بحرانهاي عميقي از جمله بحران فرهنگي و رواني بين جمهوري اسلامي و امريكا است. نويسنده مقاله، با تاكيد بر موضوع عمليات رواني امريكا از ابتداي پيروزي انقلاب اسلامي تا بحران هسته‌اي نشان مي‌دهد كه دليل اصلي بحران و تعارض بين امريكا و ايران نحوه عملكرد ساختارهاي اطلاعاتي و فزون‌‌طلبي سياسي امريكا است. امريكا با تأكيد فراوان بر ابعاد فرهنگي و هويتي در برخورد با جمهوري اسلامي سعي دارد با بهره‌گيري از ابزار عمليات رواني و استفاده از اصل فرصت و بهره‌برداري از وقايع به اهداف خود نايل آيد.
واژگان كليدي: عمليات رواني، انقلاب اسلامي، ايران، رسانه‌ها، امريكا، پرونده هسته‌اي، خاورميانه، جنگ سرد، كاپيتاليسم، سوسياليسم.

نویسنده: الكساندر جرج/ مترجم: علي جامه بزرگ

اشاره

نظريه نفوذ بر رفتار متقابل كشورها و سازمانهاي مختلف با يكديگر نظر دارد. تا آنجا كه به نظريه نفوذ مربوط است، وجود ارتباط سياسي و يا اجتماعي، هرچند اندك، بر نداشتن ارتباط مزيتي نسبي دارد. اين اصل به ما مي‌گويد رضايت بخش‌ترين گزينه‌هاي نظريه نفوذ، خواه در ساختاري از ديپلماسي بگنجد يا نه، ارتباط است. ارتباط مداوم بسيار كم است و حتي در صورت تحقق نيز بيش از هر موضوع ديگري،‌ ويژه به شمار مي‌آيد. نفوذ بيشتر به شكل بازي بين دولتها ظهور مي‌كند. موضوع اصلي مقاله حاضر نيز نحوه نفوذ متقابل دولتها بر رفتار يكديگر است. هدف از انتشار اين مقاله آشنايي خوانندگان عمليات رواني با سازوكارهاي ديپلماسي رسمي و غير رسمي مي‌باشد.
واژگان كليدي: بازدارندگي، ديپلماسي زور، نفوذ، استراتژي مصالحه، اقدام متقابل شرطي، دولتهاي سركش، خرابكاران، بازيگران منطقي.

نویسنده: حميد نيكرو/ ابراهيم لطفيان

چكيده

تروريسم به اشكال مختلف زندگي عادي و روزمره افراد جامعه را تحت تأثير قرار مي‌دهد. در حالي كه مسائل پيرامون تروريسم فراوان است و در بعضي از كشورها با روندي تصاعدي افزايش مي‌يابد، اين قبيل مسائل عموماً نسبي هستند؛ يعني شايد آنچه براي جامعه‌اي به عنوان مسئله امنيتي ظاهر مي‌گردد، براي جامعه ديگر اهميت نداشته باشد. نسبي بودن تروريسم نيز ناشي از اين حقيقت است، كه مردم و مسئولان كشورها در شرايط عيني مختلفي به سر مي‌برند. ظهور، ايجاد و روند تروريسم در قالب چهار مرحله طبقه‌بندي مي‌شود: 1- مرحله اول، آگاهي تروريستها از مسئله و تجهير براي مبارزه با آن است. 2- اقدام عملي و رسمي نسبت به مسئله به عمل مي‌آورند 3- در مرحله سوم واكنش نشان مي‌دهند 4- در صورت شكست مرحله سوم به طرح راهكارها و استراتژيهاي جايگزين، به منظور پرداختن به مسئله اقدام مي‌كنند. در هر حال عمليات رواني شيوه و راه بيان خواسته‌هاي تروريستها در مرحله چهارم را كه مرحله جايگزين خشونت است ارائه مي‌كند يعني وضعيتي كه منافع دو طرف درگير را فراهم نمايد تا خشونت از جامعه حذف و مذاكره جايگزين آن شود. افزون بر اين، درمان اساسي تروريسم مستلزم تجزيه و تحليل مسائل اجتماعي رفتارهاي نامتعارف و نابهنجار است. عمليات رواني با آسيب‌شناسي معضل تروريسم، سياستهاي اصلاح رفتار مناسب را پيشنهاد مي‌نمايد. اين مقاله به بررسي تروريسم از ديدگاه عمليات رواني مي‌پردازد و عوامل پيدا و پنهان را معرفي و نحوه مقابله با آن را به اختصار توضيح مي‌دهد.
واژگان كليدي: عمليات رواني،‌ تروريسم، روشهاي مقابله با تروريسم، گروه، ديپلماسي عمومي.

نويسنده: استفان تي.هاسمر
ناشر: انتشارات رند
معرفي: ابراهيم لطفيان کريم
تعداد صفحات: 200