سخن سردبیر: دکتر حجت‌اله مرادی

از جمله مسائل مهم در بررسی‌های اصلی شناخت اجتماعی، چگونگی استنباط اجتماعی است. این استنباط هم فرایند و هم محصول یک جریان ذهنی است. استنباط، فرایندی به‌شمار می‌رود که ارزیابیِ اطلاعات لازم برای بررسی قضاوت یا تصمیم‌گیری همچنین گردآوری، ترکیب و تألیف اطلاعات را فرامی‌گیرد، لیکن به عنوان یک محصول، نتیجه فرایند استدلالی است. مردم در استنباط‌های خود، در بارة مسائل عینی و انتزاعی یا کلی و اختصاصی از راهبردهای متنوعی بهره می‌گیرند.

نویسنده: دکتر حجت‌اله مرادی

چکیده

تأثیر عملیات روانی سایبری بر جنگ‌های آتی وضوح بیشتری پیدا کرده است و ابعاد و گونه‌های مختلف آن در لبنان، افغانستان و عراق بروز و نمود پیدا می‌کند. اگر جنگ‌های یادشده را به عنوان شاخص در نظر بگیریم، جنگ‌های آینده ماهیتی شخصی، فریبکارانه و مدنی – نظامی خواهند داشت و دربرگیرندة جذب نیروها در سراسر جهان خواهند بود. تمامی این مقولات توسط عناصر سایبری مدیریت و اجرا خواهند شد. این مقاله پدیدة در حال تحول عملیات روانی سایبری را تحلیل کرده، آن را در بافت حملات رژیم صهیونیستی علیه حزب‌الله بررسی ‌می‌کند. همچنین گونه‌ها و محتوای عملیات روانی سایبری (مجازی) را توصیف کرده، تأثیر آن را بر بهبود عملیات نفوذ دو سوی میدان مورد بررسی و مطالعه قرار می‌دهد.
واژگان کلیدی: عملیات روانی سایبری، جنگ‌های آینده، حزب‌الله لبنان، رژیم صهیونیستی.

نویسنده: حمید حاذق نیکرو

چکیده
انقلاب اسلامي به دلیل ماهيت ضداستكباري خود، منافع قدرت‌هاي جهاني را با خطر مواجه کرد، از این رو مورد هجمه همه‌جانبه نظامی، امنیتی و فرهنگی- روانی قرار گرفت. از جمله حملات یادشده، ايجاد بحران‌هاي ساختگي و آشوب‌هاي شهري است که در طي سال‌های گذشته با نمونه‌هايي از آن در برخی شهرها مواجه بوده‌ايم. بر این اساس، به دلیل اینکه برپایی آشوب و بحران در سايه ایجاد اختلافات قومي، مذهبي، سياسي و صنفي در دستورکار دشمن قرار گرفته است چگونگی برخورد و مواجهه با آن بسيار مهم و ضروری به نظر می‌رسد. در پدیده بحران، نحوه انعكاس، اطلاع‌رساني، تأثيرگذاريِ رواني، متقاعدسازي، هدايت و جهت‌دهي و در يك كلام تأثير بر افكار عمومي برای ایجاد نگرش منفي يا مثبت نسبت به حادثه از مهم‌ترین مسائلی است که در سايه مدیریت و نحوه بهره‌گيري از رسانه‌هاي ارتباط جمعي فراهم می‌شود. در واقع اين پرسش اساسي و مهم را می‌توان مطرح ساخت كه رسانه‌هاي گروهي اعم از ديداري- شنيداري و نوشتاري در برقراری امنیت و کنترل بحران‌های شهری چه نقشی را ایفا می‌کنند؟ مطالعه موردی این مقاله بر نقش رسانه‌ها به‌ویژه مطبوعات و ماهواره‌ها در تشدید حادثه 18 تیر سال 1378 متمرکز است.
واژگان کلیدی: رسانه، بحران، اغتشاشات 18 تیر 1378، انقلاب اسلامی.

* مقالات پس از چاپ دو شماره بعدی بارگذاری خواهد شد.

نویسنده: حسن انوری

چکیده
امروزه رسانه‌ از ابزار اصلی جنگ نرم به‌شمار می‌رود. پیشرفت فناوری ارتباطات فراتر از قوانین حقوقی و قواعد اخلاقی لوازم خود را بر جوامع تحمیل می‌کند. در این بین، شبکه‌های ماهواره‌ای با عبور از همه مرزها و از فراز همه محدویت‌ها حضور خود را اعلام می‌دارند. این پدیده به دلایلی چند به ابزار اصلی تهدید نرم به ویژه در ابعاد سیاسی و فرهنگی تبدیل شده است. شبکه‌های ماهواره‌ای در گونه‌های سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، اعتقادی و اقتصادی دسته‌بندی می‌شوند.  این مقاله با توجه به ضرورت تجهیز و استفاده از شبکه‌های ماهواره‌ای در راستای هم‌سویی با رسانه‌ها و ارتباطات نوین جهانی از یک سو و مقابله با این شبکه‌ها به عنوان راهکارهایی برای جلوگیری از بروز پیامدها و تهدیدهای احتمالیِ فرهنگی، سیاسی و فنی این پدیده، به رشته تقریر درآمده است.  
واژگان کلیدی: جنگ نرم،  شبکه‌های ماهواره‌ای، فرصت‌ها، تهدیدها.

* مقالات پس از چاپ دو شماره بعدی بارگذاری خواهد شد.

نویسندگان: دکتر فؤاد ایزدی/مهسا ماه‌پیشانیان

چکیده
جنگ سایبری ابزار نوین دیپلماسی عمومی امریکا  غرب برای ضربه زدن به مشروعیت نظام سیاسی، وحدت و تمامیت، اعتماد و وفاق ملی است؛ زیرا از این طریق می‌تواند با ایجاد اخلال در زیرساخت‌های حیاتی و سایبری کشوری میزان رضایت مردم نسبت به کارایی نظام را کاهش و با خلق بحران مشروعیت زمینه انفعال یا براندازی سیستم سیاسی مورد نظر خود را بدون درگیری نظامی و گشوده شدن آتش فراهم کند. بنابراین می‌توان گفت جنگ سایبری امروزه به‌عنوان یکی از راهکارهای نوین دیپلماسی عمومی، وسیله‌ای برای مدیریت اذهان و قلوب مخاطبان جامعه هدف در راستای اهداف سیاست خارجی این کشور است. در همین راستا، مقاله حاضر درصدد پاسخگویی به این سؤال اصلی می‌باشد که انقلاب اطلاعاتی و سایبری چگونه در خدمت دیپلماسی عمومی و امپریالیسم فرهنگی امریکا برای براندازی حکومت‌های رقیب قرار گرفته است؟ برای پاسخ به این سؤال با بهره‌گیری از نظریه‌هایی که در زمینه دیپلماسی عمومی امریکا و ارتباط آن با امپریالیسم فرهنگی ارائه شده، این فرضیه مطرح می‌شود که امریکا با بهره‌گیری از راهکارهای دیپلماسی عمومی در فضای سایبر، با ایجاد اختلال در زیرساخت‌های حیاتی یک کشور در کنار بهره‌گیری از روش‌های اقناعی بینش، بصیرت، آگاهی، اعتماد و رضایت مردم جامعه و مشروعیت نظام سیاسی را هدف قرار می‌دهد.
واژگان کلیدی: فناوری سایبر، دیپلماسی عمومی، امپریالیسم فرهنگی، جنگ سایبری، عملیات‌های اطلاعاتی.

* مقالات پس از چاپ دو شماره بعدی بارگذاری خواهد شد.

نویسندگان: دکتر حجت‌ا... مرادی/ مهدی بیات

چکیده
از اواخر سال 2010 در شمال آفریقا و در جهان عرب جریان‌هایی آغاز شده، که برخی از آنها به وقوع انقلاب در کشورهایی مانند تونس، مصر، یمن و لیبی منجر شد و در برخی دیگر مانند بحرین و عربستان، هنوز ادامه دارد. این موضوع توجه بسیاری از صاحب‌نظران و تحلیل‌گران در داخل و خارج منطقه را به خود معطوف داشته است. کارشناسان مختلف در چگونگی شکل‌گیری این تحولات دومینووار، عواملی متعدد از جمله نقش رسانه‌های نوین، حرکت جوامع به سوی فرآیند جهانی شدن، شکاف‌های‌ اجتماعی و طبقاتی موجود در کشورهای عربی، استبداد، دیکتاتوری، خودکامگی حاکم برجهان عرب، آغاز روند دمکراسی‌خواهی مردم منطقه، خیزش موج بیداری اسلامی مردم ناراضی این کشورها از به حاشیه رانده شدن دین و تضییع حقوق دینی آنها توسط حاکمیت و ناکارآمدی سیستم‌های سیاسی مستقر را برشمرده‌اند. یکی از نقاط مشترک این جنبش‌ها نقش رسانه‌های الکترونیکی نوین یعنی ماهواره و محیط‌های مجازی الکترونیکی، مانند شبکه‌های اجتماعی، پیامک‌های تلفنی و... در شکل‌گیری آنهاست. اگرچه نمی‌توان رسانه را عامل اصلی انقلاب دانست امّا آنچه مسلم است رسانه‌ها را در فرآیند وقوع این انقلاب‌ها از عوامل مهم و مؤثر برشمرده‌اند. این رسانه‌ها با ایفای نقش آگاه‌سازی، اطلاع‌رسانی و سازماندهی توانستند در میان عوامل تأثیرگذار در این انقلاب‌ها به چنان جایگاهی دست‌یابند که برخی، از این انقلاب‌ها با عناوینی چون انقلاب رسانه‌ای، انقلاب لب‌تاب‌ها، فیس‌بوکی و توییتری و... نام می‌برند. این مقاله سعی دارد با مطالعه برخی از این انقلاب‌ها نقش رسانه‌های ‌نوین را در وقوع آنها بررسی کند.
واژگان کلیدی: ارتباطات، رسانه‌های ‌نوین، انقلاب، بیداری ‌اسلامی، اینترنت، شبکه‌های ‌اجتماعی، موبایل.

* مقالات پس از چاپ دو شماره بعدی بارگذاری خواهد شد.

نویسندگان: دكتر آرمين اميني/ مرتضي اكبري

چکیده
تحولات بيداري اسلامي در خاورميانه متأثر از هنجارهاي جهان‌شمول انقلاب اسلامي ايران، ابعاد و مؤلفه‌هاي قابل توجهي دارد. یکی از بحث‌های مهم در خصوص شکل‌گیری و گسترش تحولات منطقه خاورمیانه عربی نقش رسانه‌های جدید، اینترنت و شبکه‌های مجازی و اجتماعی در این تحولات است. تأثیر رسانه‌های ارتباطی به ویژه شبکه‌های اجتماعی در اطلاع‌رسانی و گسترش سریع تحولات انقلابی در کشورهای منطقه انکارناپذیر است. رسانه، اینترنت و شبکه‌های اجتماعی، آگاهی را در بین اقشار مختلف کشورهای درگیر منطقه خاورميانه عربي به‌ویژه قشر جوان بالا برده، فرآیند تحولات منطقه را تسهیل و تسريع ساخته است. جهت‌دهی به افکار عمومی در شبکه‌های اجتماعی در دو مرحله صورت می‌گیرد. در مرحله نخست، شبکه‌سازی در فضای مجازی و در مرحله دوم شبکه‌سازی و مشارکت در فضای واقعی. مقاله حاضر ویژگی‌ها و نقش رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی را در جریان تحولات منطقه خاورمیانه عربي با تمرکز بر دو کشور مصر و تونس مورد ارزیابی قرار می‌دهد. این مقاله به دنبال پاسخگویی به این سؤال است که شبکه‌های اجتماعی چه تأثیری بر تحولات سیاسی، اجتماعی کشور مصر و تونس گذاشته است؟ انگاره مورد نظر نگارنده عبارت است از اینکه شبکه‌های اجتماعی موجب تضعیف حاکمیت ملی دولت‌های اقتدارگرای (توتالیتر) و غيرمردمي عربی مصر و تونس و بسط فرآیندهاي مردمي شده است، در مجموع می‌توان گفت که جهانی‌شدن و رسانه‌های مجازی تأثیرات مهمی در تحولات اخیر کشورهای خاورمیانه عربی و شمال آفریقا (کشورهای حوزه منا) بر جای گذاشته است.
واژگان كليدي: خاورميانه عربي، شبكه‌هاي اجتماعي، كشورهاي حوزه منا، رسانه‌هاي جديد، شبكه مجازي.

* مقالات پس از چاپ دو شماره بعدی بارگذاری خواهد شد.

نویسنده: محمد آثارتمر

چکیده
با آغاز جنگ‌های صلیبی توجه به تحقیق درباره اسلام به عنوان یک دین ضرورت یافت. در ادامه، روند تحولات در غرب دین را از صحنه زندگی اجتماعی و سیاسی حذف کرد و باعث بروز خلاء در عصر حاضر شد. با پیروزی انقلاب اسلامی ایران و حمایت روشنفکران از مبارزات مردم ایران، نشانه‌های بازگشت به دین در جهان غرب ظهور یافت و جانی تازه گرفت اما غرب این بازگشت را تهدیدی از جانب مسلمانان قلمداد کرد. عصر روشنگری و اندیشه‌های برآمده از آن همچون لیبرالیسم از بدو ظهور تا کنون لطمات جبران‌ناپذیری را بر ارزش‌های اخلاقی، معنوی و فضایل مورد تقدیس بشر وارد کرده، از این طریق جهان را دستخوش بحران‌هایی عظیم نمود. گسترش نفوذ اسلام و گرایش گسترده غرب به پیام‌های دینی و معنوی آن، کشورهای غربی را مضطرب کرد و آنان با استفاده از عملیات روانی به مخدوش کردن چهره اسلام نزد افکار عمومی پرداختند غرب پس از فرو پاشی کمونیسم تنها ایدئولوژی اسلام راه مشکل جدی برای خود می‌داند. و با مطرح کردن برخورد هویت‌های تمدنی رقیب از تقابل ارزش‌های مذهبی و سکولار به مثابه عرصه رقابت تاریخی اسلام و مسیحیت یاد کرد و آن را جنگ سرد اجتماعی نامید. هر چند تا سال 2000 م در بسیاری از روزنامه‌ها، کتاب‌ها و... از اسلام و حركت‌های اسلامی سخن می‌گفتند ولی هنوز اسلام هدف حملات سازمان یافته آن نشده بود اما با وقوع حادثة 11 سپتامبر 2001 اسلام به منبع اصلی تروریسم معرفی شد. غربی‌ها بر این باورند کسانی که حادثه 11 سپتامبر را به وجود آوردند ماه‌ها بلکه سال‌ها در آن زندگی کرده‌اند اما چیزی از تمدن غرب نیاموخته‌اند و در عصبیت خود باقی مانده‌اند بنا بر این خطاست اگر فکر کنیم که مسلمانان تغییرپذیرند و بیان می‌دارند که مسلمانان هنوز بر روی کلماتی مانند جهاد، قتال، شهادت و امثال آن پافشاری می‌کنند.
واژگان کلیدی: اسلام‌گرایی، غرب، لیبرالیسم، عملیات روانی، انقلاب اسلامی، مسیحیت.

* مقالات پس از چاپ دو شماره بعدی بارگذاری خواهد شد.

نویسندگان: دکتر عباس خلجی/ الهام حسین

چکیده
قدرت نرم یکی از مؤلفه‌های تأثیرگذار به شمار می‌آید و همه کشورها تمایل دارند که دیگران نگاهی مثبت به آنها داشته باشند، بنابراین می‌کوشند این تصویر مثبت را تقویت و از شکل‌گیری تصورات منفی جلوگیری کنند بنابراین اقدامات امریکا علیه جمهوری اسلامی ایران در برگیرنده طیفی از فشارهای سیاسی، اقتصادی، امنیتی، اجتماعی و روانی است که هدف از اجرای آنها، جلوگیری از گسترش حوزه‌های نفوذ و مهار ایران و همچنین تغییر رفتار و دگرگونی ساختار نظام جمهوری اسلامی ایران است. این مقاله به منظور درکی صحیح از مقوله قدرت نرم ایالات متحده امریکا علیه جمهوری اسلامی ایران، قدرت نرم را تعریف کرده و ویژگی‌های کاربردی و راهبردهای کلان، اهداف سیاسی و تاکتیک‌های اجرایی قدرت نرم امریکا علیه جمهوری اسلامی ایران را مورد بررسی قرار می‌دهد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که امریکا با اعمال فشار مضاعف از طریق بازیگران دولتی و غیردولتی و با نفوذ در نهادهای بین‌المللی، همچون آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و شورای امنیت و نهادهای اقتصادی چون سازمان تجارت جهانی، به تصمیم‌ساز بین‌المللی در عرصه جهانی تبدیل شده است و قدرت نرم امریکا می‌تواند در راستای توسعه منافع و جایگزین نمودن هنجارهای جهانی مطلوب مورد نظر خود برای ایجاد اجماع جهانی علیه ایران استفاده شود.
واژگان کلیدی: قدرت، قدرت نرم، سیاست خارجی امریکا، قدرت منطقه‌ای ایران.

* مقالات پس از چاپ دو شماره بعدی بارگذاری خواهد شد.

معرفي: دکتر علي‌محمد نائيني

نويسنده: ساموئل هانتينگتون
مترجم: محمدرضا گلشن‌پژوه
ناشر: تهران، انتشارات مؤسسه فرهنگی معاصر
سال انتشار: 1384
تعداد صفحات: 504صفحه

موضوع كتاب، بررسي تغييرات در جوهر هويت ملي امريكا است. نويسنده و محقق امريكايي آن عميقاً نگران وحدت، يكپارچگي و قدرت كشورش است. به اعتقاد وي ظهور تاريخي هويت امريكايي و وضعيت فعلي آن، موارد و موضوع‌هاي مهم و جالبي براي تحقيق و بررسي بيشتر و عميق است.

حجت‌اله مرادی

امروزه انسان‌ها شاهد فراگيريِ بي‌سابقة رسانه‌ها و وسايل ارتباطات جمعي مدرن و نوين هستند. به طور طبيعي آنها در معرض شديدترين امواج رسانه‌اي قرار دارند. رسانه‌ها كاركردي دوسويه دارند، اما بيشترين حجم بهره‌گيري از آن در دست نظام سلطه قرار دارد، حفظ و گسترش قدرت ابتكاري نظام سلطه به حضور و ظهور رسانه‌ها وابسته است. رسانه‌ها پل ارتباطي و بلكه وسيله تسلط بر افكار، اراده و احساسات انسان‌ها در دوران معاصر به شمار مي‌‌روند. بهره‌گیری از رسانه‌ها براي تضعيف كشور هدف و بهره‌گيري از توان و ظرفيت آنها اعم از مطبوعات، خبرگزاري‌ها، راديو، تلويزيون، اينترنت و اصول تبليغات به منظور دفاع از منافع ملي را "جنگ رسانه‌اي" ناميده‌اند.

نویسنده: محمد خجسته

چکیده
مدیریت کارآمد، هوشیاری، بصیرت، اقدام به موقع، شجاعت و تدبیر رهبر کبیر انقلاب حضرت "امام خمینی(ره)" و رهبر معظم انقلاب حضرت "امام خامنه‌ای" و به‌کارگیری انواع قدرت‌های نرم و سخت و بسیج افکار و ابدان عمومی و تلفیق آن در شرایط مناسب برای بهره‌گیری هوشمندانه سبب شد تا تمام ترفندها و شیوه‌های به‌کار گرفته شده از سوی دشمنان نظام برای سرنگونی نظام و اغواء و اغفال مردم در حمایت از نظام، ناکارآمد جلوه کند. از بدو پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون، ولایت فقیه و رهبری نظام، مهم‌ترین رکن نظام اسلامی و مستحکم‌ترین سد دفاعی نظام، در مقابل انواع هجوم سخت و نرم بی‌امان دشمنان بوده است. دشمنان نظام به درستی دریافته‌اند تا زمانی که اقتدار و اعتبار رهبری در ایران محفوظ باشد، هیچ پروژۀ براندازانه‌ای در جمهوری اسلامی، قابلیت طرح و اجرا نخواهد داشت چرا که به وضوح مشاهده کرده‌اند در گذشته و حال چگونه رهبر انقلاب در زمانی اندک و بی‌آنکه از همۀ ابزارهای خود استفاده کند، پیچیده‌ترین طراحی‌های آنان را خنثی کرده است. شایان ذکر است البته در این راه بصیرت، یکدلی و یکپارچگی مردم، دین‌مدار و ولایت‌مدار بودن آنان و سایر ویژگی‌های خاص مردم ایران از عوامل تحکیم قدرت هوشمند و کمکی صدچندان در به‌کارگیری آن توسط رهبران و مسئولان نظام بوده است.
واژگان کلیدی: قدرت سخت، قدرت نرم، قدرت هوشمند، افکار عمومی، رهبری نظام.

نویسنده: حميد حاذق نيكرو

چكيده
پیروزی انقلاب اسلامی، نظام سرمست از پیروزی لیبرال‌دمکراسی در غرب را با چالش جدی مواجه ساخت. غرب برای برون‌رفت از شکست‌های احتمالی خود حجم وسیعی از سه طیف تهدیدات نظامی، امنیتی و فرهنگی را علیه جهان اسلام به‌ویژه انقلاب اسلامی طراحی و اجرا نمود. جنگ نرم گسترده‌ترین تلاشی است که غرب علیه ملت ایران و انقلاب اسلامي در چارچوب طرح‌های مختلف سیاسي، امنیتی، اقتصادی و... به اجرا گذاشته است. از جنگ نرم تعاریفی مختلف عرضه شده است. برخی جنگ نرم را با قدرت نرم یا عملیات روانی هم‌تراز دانسته‌اند، در حالی‌که تفاوت بسیار بین جنگ نرم و دیگر مقوله‌های مطرح وجود دارد. جنگ نرم نه قدرت نرم است نه عملیات روانی، بلکه پدیده‌ای پیچیده و بسیار فراتر از موارد یاد شده است. برای مقابله با این پدیده باید الگو و راهکارهای فراگیر و همه‌جانبه ارائه کرد؛ البته ظرفیت پرداختن به این مقوله وجود دارد. در این مقاله ضمن عرضۀ الگوی مفهومي به جنبه‌های مختلف مقابله پرداخته خواهد شد. براي ورود به اقدامات مقابله‌اي بايد به دکترین نظام مقابله با جنگ نرم و راهبردهای محوری آن پرداخته شود كه به نوعي از ضروريات تهيه و تدوين يك نظام به شمار می‌رود. همچنین اهداف و سیاست‌های حاکم بر نظام مقابله مورد بررسی قرار گرفته و مدل ِمقابله با جنگ نرم دشمن شامل محورهای اشراف بر وضعیت و فضاسازی مخاطبین و محیط، ارتباط‌گیری هوشمند، اثرگذاری سیاسی، معنوی و اعتقادی، انگیزش، عمل صالح و گسترش آن و سازماندهی هسته‌های فرهنگی ارائه شده است. همچنین محورهایی در خصوص اصول حاکم بر فرماندهان، افسران و سربازان جنگ نرم برای مقابله با جنگ نرم دشمن مبتني بر ديدگاه‌ها و تدابير رهبر معظم انقلاب اسلامي حضرت امام خامنه‌اي مورد ملاحظه قرار گرفته است.
واژگان كليدي: جنگ نرم، قدرت نرم، عمليات رواني، نظام مقابله، ارتباط‌گيري، فضاسازي، تأثيرگذاري، عمل صالح.

نویسندگان: حجت‌اله مرادی، دکتر حمیدرضا حاتمی، احمد باصری

چکیده
مقاله حاضر به مروری کلی در باب اقناع و نفوذ اختصاص یافته است و ضمن بررسی فرآیندهای اقناع، نمونه‌ای از موفقیت یا شکست این فرآیند را ارائه می‌کند. سپس به ارائه توصیه‌های عملی در باب تحلیل مخاطب هدف  می‌پردازد. این کار نیازمند شناسایی و پالایش ویژگی‌ها و مشخصه‌های مخاطب هدف است، برای نمونه، تضمین بالاترین سطح همگنی ممکن در میان مخاطب هدف. ارزیابی توانایی مخاطب هدف برای نشان دادن تغییر رفتاری مطلوب نیز ضروری است. بنابراین، درک نگرش‌ها، باورها و ارزش‌های مخاطب هدف نیز بخشی مهم از تحلیل مخاطب هدف به شمار می‌رود که در ادبیات عملیات روانی از آن غفلت شده است. همچنین بر مبنای وضعیت و آسیب‌پذیری‌های مخاطب هدف، تحلیلی از بهترین مسیر دستیابی به اقناع عرضه شده است. استدلال کلی عبارت است از نقش مهم مخاطبان هدف در هنگام طراحی پیام‌های اقناع‌کننده، صرف‌نظر از اینکه پردازشی عمیق یا سطحی از مخاطبان هدف صورت گرفته باشد. در پایان، به بررسی ویژگی‌های پیام‌های اقناع‌کننده پرداخته شده، و بسته به توانایی و انگیزه مخاطب هدف، به تکنیک‌های خلق پیام‌های تأثیرگذار اشاره شده است. برای طراحی مناسب پیام باید به توانایی احتمالی آن برای تأثیرگذاری بر مخاطب هدف توجه داشت.
واژگان کلیدی: عملیات روانی، اقناع‌سازی، نفوذ، نگرش.

نویسنده: نوروز علیزاده

چکیده
اگرچه منشاء تشکیل بسیج در جمهوری اسلامی ایران براساس یک ضرورت نظامی ناشی از جنگ تحمیلی عراق علیه ایران بود، اما به دلیل ماهیت آن نمی‌توانست محدود به بعد نظامی باشد و باید مرزهای فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی را در می‌نوردید. ملت ایران که در نتیجه انقلاب خود، راه اسلامی را برای راهبرد کلان مدیریت کشور در آینده برگزیده بود و در مقابل منافع قدرت‌های بزرگ که طی سالیان دراز بر منابع عظیم نفتی و مالی ایران چنگ انداخته بودند، قد عَلَم کرده و فریاد "استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی" را سر داده بود، به شیوه غربی کردن جامعه که توسط رژیم پهلوی دنبال می‌شد اعتراض کرده و خواهان یک نظام مستقلِ از سلطه قدرت‌های غربی و نظم اخلاقی جدید مبتنی بر تعالیم اسلامی شد. براین اساس این مقاله قصد دارد نقش بسیج را در تولید و توسعه قدرت نرم در جمهوری اسلامی ایران مورد بررسی قرار دهد. فرضیه‌ای که در این زمینه دنبال خواهد شد این است که با توجه به نقش مذهب در جامعه ایرانی بسیج می‌تواند با تکیه بر این عنصر نرم و با بهره‌گیری از توانمندی‌های مختلف فرهنگی، علمی، اجتماعی و سیاسی موجود در جامعه فرآیند حضور بسیج را در حوزه‌های غیرنظامی مانند آموزش، بهداشت، فناوری، توسعه و گسترش دهد و مشروعیت جمهوری اسلامی را در نزد مردم و جامعه بین‌المللی فزونی بخشد.
واژگان کلیدی: بسیج، قدرت نرم، جمهوری اسلامی ایران.

نویسندگان: نجات محمدی‌فر، مجيد نجات‌پور

چکيده
یکی از ویژگی‌های دنیای امروز نسبت به دنیای پیشین افزایش اهمیت قدرت نرم کشورها و توانایی آنان در ایجاد تغییرات ژرف، تدریجی و نامحسوس در نظام باورها، سبک زندگی، مواضع سیاسی و نگرش‌ها و ترجیحات اجتماعی مخاطبان آماج، با اعمال تهدیدات نرم است. منظور از تهدیدات نرم، طیف وسیعی از کنش‌ها و اقدامات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی است که کشورهای برخوردار از فناوری ارتباطی برتر، از آنها برای تحمیل غیرمستقیم اراده خویش بر دیگران بهره‌برداری می‌کنند. امروزه تهديدها به سوی تهديدهاي نرم سوق پيدا كرده است. تهديدهاي نرم به دليل كم‌هزينه‌تر بودن، تأثير بر عوامل نرم‌افزارانه حوزه اقتدار ملي، به‌کار نگرفتن روش‌هاي خشونت‌آميز و... بيش از پيش مورد نظر دشمنان انقلاب اسلامي است. در این پژوهش تلاش می‌شود تا تهدیدات امنيت نرم در جمهوري اسلامي ايران به‌ویژه پس از انتخابات دوره دهم ریاست جمهوری تا امروز مورد بررسی و واکاوی دقیق قرار گیرد. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش توصیفی - تحلیلی و بهره‌مندی از منابع کتابخانه‌‌ای و اینترنتی انجام شده است.
واژگان کلیدی: طبقه متوسط جديد، امنيت نرم، امريکا، جمهوري اسلامي ايران.

نویسنده: سید محمدجواد قربی

چکیده
تبادل فرهنگی ملت‏ها كه در طول تاریخ در بستری طبیعی ادامه داشته است برای تازه‏ ماندن حیات فرهنگی بشر، امری ضروری است و جامعۀ انسانی را در مسیر سعادت واقعی به پیش می‏برد. اما آنچه امروزه در عرصۀ فرهنگ‌ها شاهد آن هستیم تقابل فرهنگی یا تهاجم فرهنگی است که یک فرهنگ بر سایر فرهنگ‌ها هجوم می‌برد. تجارب‌ بين‌المللي‌ نشان‌ مي‌دهد رابطه‌ يك‌ ابرفرهنگ‌ با فرهنگ‌هاي‌ ديگر بر محور قدرت‌ می‌چرخد‌ و نه‌ كنش‌ فرهنگي. اصولاً‌ در تاريخ‌ گذشته‌ و حال‌ ملت‌ها مشاهده‌ مي‌شود كه‌ در مقابله‌ فرهنگ‌ها، هر فرهنگي‌ كه‌ از چيرگي‌ و ابزارهاي‌ تواناتري‌ برخوردار باشد مايل‌ است‌ ارزش‌هاي‌ خود را در مصاف‌ با ديگران‌ به‌ كرسي‌ بنشاند. در این مسیر تهاجم فرهنگی در مقایسه با تهاجم نظامی یا اقتصادی، دارای ویژگی‏های منحصر به فردی است و دارای برنامه و ابزارهای گسترده است. در عین حال باید اذعان داشت که تهاجم فرهنگی یک تهاجم خزنده و با ماهیتی ارتجاعی است که آن را منعطف می‌سازد. این عوامل، اهمیت پدیده تهاجم فرهنگی و ضرورت تدوین و اتخاذ راهبردهایی در راستای کاربست دفاعی و پدافندی را به خوبی مشخص می‌سازد. پژوهش حاضر مترصد است تا با بهره‌گیری از روش اسنادی و اکتشافی و با هدف پژوهشی و کاربردی، پس از بررسی پدیده تهاجم فرهنگی، به سؤال‌های زیر پاسخ دهد: علت تهاجم فرهنگ‌های غربی علیه ایران چیست؟ و در این مسیر از چه ابزاری استفاده می‌شود؟ سرانجام اینکه چه راهبردها و پدافندهای فرهنگی‌ای برای این پدیده وجود دارد.
واژگان کلیدی: فرهنگ، تهاجم فرهنگی، تبادل فرهنگی، امام خمینی(ره)، پدافند فرهنگی.

نویسندگان: صباح قنبری، مهدی نوری

چكيده
بررسی موارد و مصاديق عمليات رواني همچون تبليغ، فريب، ايجاد وحشت، تکرار پیام، اهریمن‌سازی و شایعه‌پراکنی در تاريخ پهلوي(1332ـ 1342) موضوع پژوهش حاضر است. دهه زماني مورد مطالعه، سال‌هاي پس از كودتاي 28 مرداد است، از این‌رو بررسي مصاديق عمليات رواني در آن اهميت بسيار دارد. در اين زمان دولت پهلوي براي بازگرداندن اندك مشروعيت تحصیل شده، تلاش زيادي كرد. با توجه به موضوع‌محور بودن تحقيق حاضر، مسئله پژوهش توصيف مصاديق عمليات رواني در تاريخ پهلوي و تحليل آن است. نتيجۀ به دست آمده نشان مي‌دهد كه دستگاه حاكميت رژيم با به‌کارگیری فنون و شگردهاي عمليات رواني تلاش‌هاي خود را براي كسب مشروعيت، كنترل و قدرت‌ورزي بر مردم انجام داد، اما قيام 15 خرداد سال 1342 در آخرين سال دهه مورد مطالعه، نشان از ناكامي اين تلاش‌ها دارد.
واژگان کلیدی: عملیات روانی، تاریخ پهلوی، مشروعیت، کودتای 28 مرداد، قیام 15 خرداد.

نویسنده: حامد عبدوس
ناشر: تهران: دانشگاه امام صادق(ع)
سال انتشار: 1389
تعداد صفحات: 406صفحه
معرفی: دکتر حمیدرضا حاتمی
اثر حاضر سعی دارد تا ضمن امکان‌سنجی اجرایی نمودن انقلاب رنگی در جمهوری اسلامی ایران، نسبت به مطالعه منابع قدرت، شرایط معنوی و ملاحظات ساختاری نظام اسلامی در ایران به بحث و بررسی پرداخته و چگونگی مدیریت و دفع این تهدید را تبیین کند. در واقع، مهم‌ترین هدف پژوهش حاضر تحلیل و مقایسه ماهیت دو مقولة انقلاب رنگی و ماهیت جمهوری اسلامی می‌باشد که جهت انجام این کار از روش توصیفی ـ تحلیل و تطبیقی استفاده شده است.

عمليات رواني عبارت است از استفاده برنامه‌ريزي شده از تبليغات و ساير فرآيندهاي سياسي، رواني و اجتماعي براي تأثير نهادن بر روحيه، ادراك، انگيزش و نگرش‌هاي مخاطبان آماج. در دنياي امروز، از اين روش به عنوان يكي از منابع قدرت ياد مي‌شود چه، كشورها و حكومت‌ها با بهره‌گیری از اين ابزار و روش مي‌توانند اذهان مخاطبان آماج، (اعم از ملت خويش يا ملت‌هاي ديگر) را دستكاري  كنند و رفتار آنان را در جهت منافع خويش جهت دهند.

نویسندگان: مرحوم دکتر عباس مهری، یدالله صانعی

چکیده
جمهوری اسلامی ایران در آغازین دهه چهارم خود در حد بسیار وسیع توسط ضد انقلاب خارج‌نشین و قدرت‌طلبان داخلی متهم به تقلب در انتخابات گردید. این اتهام ضدامنیتی، اردوکشی‌های خیابانی پیش از انتخابات را به زنجیره اغتشاش و آشوب در کشور تبدیل کرد. در این وقایع بیگانگان با حمایت برخی عناصر داخلی در واقع پروژه جدیدی تحت عنوان "جنگ نرم" را علیه جمهوری اسلامی ایران کلید زدند. جنگی که ابزار اصلی آن رسانه یعنی خبرگزاری‌ها، رادیو و تلویزیون، ماهواره و اینترنت است. حال این سؤال مطرح است که تأثیرات کدامیک از این ابزارها بیشتر است؟ اکنون که در عصر اطلاعات به‌‌سر می‌بریم، اینترنت در آن نقشی ویژه دارد و بنابر شواهد موجود تأثیرات آن بیش از سایر رسانه‌هاست. تجزیه ‌و تحلیل داده‌های آماریِ این تحقیق نیز تأثیرات چهار کارکرد اینترنت در جنگ نرم غرب علیه جمهوری اسلامی را در حد زیاد تأیید کرده و در یک مورد تأثیر آن را کمتر از متوسط ارزیابی کرده است.
واژگان کلیدی: جنگ نرم، اینترنت، جمهوری اسلامی ایران.

نویسنده: حمید حاذق نیکرو

چکیده
با پیروزی انقلاب اسلامی، غرب كه خود را در معرض تهديدات فرهنگي ناشی از آن می‌دید تمام تلاش خود را به کار بست تا با تغيير رفتار جمهوری اسلامی، به تغيير ساختار آن دست یابد. در این حال، تدابیر و مدیریت رهبر کبیر انقلاب امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب امام خامنه‌ای با پایداری ملت ایران، تلاش‌های نظام سلطه را با ناکامی مواجه ساخت. بر این اساس، احساس تهدید از جمهوری اسلامی در غرب آنان را به هر اقدامی از سخت، نیمه‌سخت تا نرم واداشت و به فعالیت‌های مختلف براندازانه برانگیخت. امریکا در کنار بهره‌گیری از توانمندی‌های بین‌المللی، منطقه‌ای و داخلی با اجرای طرح دلتا و راهبرد نبرد رسانه‌ای بیشترین فشار خود را از طریق رسانه‌ها اعمال کرد. بستر برگزاری انتخابات در ایران و فراهم بودن زمینة مساعد برای فعالیت، آنان را به تکاپو واداشت تا از اینترنت در جهت دست‌یابی به اهداف خود بهره‌برداری کنند. در این پژوهش پرسش اصلی را اینگونه می‌توان طرح کرد: "استفادۀ دشمن از اینترنت چه نقشی در وقوع ناآرامی‌های پس از انتخابات در ایران داشته است؟". در پاسخ به این پرسش با توجه به بررسی‌های به عمل آمده می‌توان گفت که مجموعه اقدامات انجام گرفته در فضای مجازی، راه‌اندازی و تقویت وبلاگ‌ها و وب‌سایت‌های مختلف و بهره‌گیری از وب2 نشانگر استفاده کامل نظام سلطه از اینترنت در ناآرامی‌های پس از انتخابات ایران و تأثيرگذاري آن در آموزش، اطلاع‌رساني، هماهنگي، عمليات رواني و... است. به طور کلی، اینترنت با برخورداری از ظرفيت‌ها و توانمندی‌های مختلف در ابعاد زمان و مكان و كاربری چندرسانه‌اي، مورد توجه ويژه غرب قرار گرفته است. این مسئله موجب توجه و رويكرد جدی جمهوري اسلامي به رسانه اينترنت شده است.
واژگان کلیدی: اینترنت، انتخابات، انقلاب اسلامی، امریکا، اغتشاشات.

نویسنده: جواد طباخی ممقانی

چكيده
با وقوع انقلاب ارتباطات، انديشمندان حوزه‌هاي گوناگون تلاش كرده‌اند كه تأثير اين پديده را بر حوزه تخصصي خود بررسي كنند. سياست خارجي و ديپلماسي نيز يكي از حوزه‌هاي متأثر از انقلاب ارتباطات و كنش‌گري رسانه‌ها بوده و در اين راستا، مبحث ديپلماسي رسانه‌اي شكل گرفته است. با وجود اين، ميزان تأثير و تأثر كارگزاران ديپلماسي و رسانه از يكديگر و كيفيت رابطه آنها همواره مورد مناظره بوده است. از اين‌رو، مقاله حاضر طي چند مرحله به مسئله نام برده مي‌پردازد. نخست، جغرافياي مفهومي ديپلماسي رسانه‌اي در سپهر كلان سياست خارجي مورد بررسي قرار مي‌گيرد. دوم، نسبت ديپلماسي و رسانه مورد بحث واقع شده و نشان داده مي‌شود كه اين نسبت فراتر از رابطه يك‌طرفه است. به عبارت ديگر، هرچند دستگاه‌هاي ديپلماتيك كشورهاي مختلف تلاش مي‌كنند كه از رسانه‌ها در راستاي منافع كشور متبوع خود بهره‌برداري کنند اما به طور همزمان، رسانه‌ها نيز بستر تفكر و انديشۀ تصميم‌گيران ديپلماسي را در سپهر عمومي تشكيل مي‌دهند(رابطۀ ساختاريابانه بين رسانه و ديپلماسي). سرانجام، چند رهنمود براي توفيق ديپلماسي رسانه‌اي ارائه مي‌شود.
واژگان کلیدی: انقلاب ارتباطات، رسانه، سياست خارجي، ديپلماسي رسانه‌اي.

مطالعه مورديِ بسيج دانشجوييِ دانشگاه‌هاي استان آذربايجان غربي

نویسنده: امین پاشایی

چکیده
تهدیدات نرم از جمله مباحث جدیدی است که پس از جنگ دوم جهانی و تغییر در پارادایم‌های حاکم در ادبیات سیاسی و امنیتی از سوی کشورهای غربی در راستای بهره‌گیری در جهت اعمال اهداف مدنظر سلطه‌گران با شدت هر چه تمام‌تر، علیه برخی کشورها دنبال می‌شود. در این راستا بسیج در نقش یکی از ارکان مهم نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران و نهادی جهت ایجاد و حفظ قدرت ملی وظیفه مهمی را بر عهده دارد. نظر به اینکه بسیج دانشجویی به دلیل خصیصه علمی داشتن و موضوع کارکردهای آن، بیش از هر نهاد دیگری می‌تواند در این حوزه نقش‌آفرینی کند، در این مقاله سعی شده است تا راجع ‌به مدیریت تهدیدات نرم کنکاش و بررسی به عمل آید و نقش بسیج دانشجوییِ دانشگاه‌های آذربایجان غربی در این‌ باره تجزیه ‌و ‌تحلیل شود. در این تحقیق که یک تحقیق توصیفی- پیمایشی است، دانشجویان و کارکنان دانشگاه‌های استان آذربایجان غربی جامعه آماری این پژوهش را تشکیل می‌دهند، به این منظور60 نفر انتخاب شدند و برای جمع‌آوری اطلاعات از یک پرسشنامه محقق ساخته استفاده شد. رواییِ محتواییِ ابزار، به وسیله صاحب‌نظران تأیید و ضریب اعتبار آن به وسیله آلفای کرونباخ 84.9% تعیین شد. داده‌ها از طریق روش‌های آماریِ توصیفی و استنباطی با بهره‌گیری از نرم‌افزار SPSS مورد تجزیه ‌و تحلیل قرار گرفت.
واژگان کلیدی: تهدید، تهدید نرم، مدیریت، مدیریت تهدید نرم، بسیج دانشجویی.

نویسنده: علیرضا بیایان‌نورد ، علی اسماعیلی اردکانی

چکیده
هدف این مقاله از یک سو واکاوی چگونگی تأثیر رسانه بر افکار عمومی و از سوی دیگر چگونگی بهره‌گیری کشورها از این تأثیر در اعمال قدرت با مفهوم اقناعی آن برای رسیدن به اهداف خود در چارچوب جنگ نرم است. محتوای برنامه‌های رسانه‌ها با مضامین گوناگون برخاسته از فرهنگ کشور به مثابه قدرت نرم آن می‌تواند با بهره‌گیری از ابزارهای رسانه‌ای در مفهوم جنگ نرم، افکار عمومی کشور آماج را شکل‌دهی و هدایت کند. جنگ نرم از آن جهت به افکار عمومی مرتبط می‌شود که با ابزارها و فناوری‌های جدید در تصویرسازی موجه از امر ناموجه، همچنین کسب اعتبار در افکار عمومی بین‌المللی تأثیرگذار است. شرایط جدید جهانی موجب شده تا کشورها در رقابتی درگیر شوند که لازمه آن نه تنها داشتن قدرت نرم و نمادهایی از قدرت سخت است، بلکه داشتن مشروعیت در میان افکار عمومی جهانی و ترغیب دیگران برای هدف مورد نظر خود نیز اهمیت یافته است.
واژگان کلیدی: رسانه، افکار عمومی، قدرت نرم، جنگ نرم.

نویسندگان: دکتر قربانعلی قربان‌زاده‌سوار، هاشم ناطقی

چکیده
تهدیدات علیه جمهوری اسلامی ایران را می‌توان در دو نوع تهدید سخت‌افزاری و نرم‌‌افزاری تقسیم‌بندی کرد. اولویت قائل شدن برای هر کدام از این تهدیدات، راهبرد امنیتی متفاوتی را در برابر تصمیم‌گیران قرار می‌دهد. در این پژوهش پس از شناسایی مفهوم جنگ نرم، جایگاه، کاربرد و مصادیق آن در روابط بین‌الملل و به‌کارگیری آن توسط قدرت‌های بزرگ از جمله امریکا علیه جمهوری اسلامی ایران، این فرضیه به اثبات رسید که راهبرد دشمنان نظام جمهوری اسلامی ایران در شرایط کنونی مبتنی بر اقدامات غیرنظامی و تهدید نرم در کنار تهدید به اقدام نظامی است. هدف اصلی دشمن از چنین اقداماتی تضعیف حاکمیت ایران و افزایش هزینه‌های نظامی و امنیتی کشور است.
واژگان کلیدی: جنگ نرم، قدرت نرم، تهدید نرم، امنیت ملی، امریکا، جمهوری اسلامی ایران.

نویسنده: سیدمحمدجواد قربی

چکیده
تحولات به وجود آمده در قرن حاضر، بحث از فرهنگ و مؤلفه‌های وابسته به آن را در ردیف مهم‌ترین مسائل ملی و بین‌المللی قرار داده است، به‌گونه‌ای که بسیاری از مسائل کلان فرهنگی پیوندی عمیق با مقولات سیاسی پیدا کرده‌اند. جهان معاصر، راهی که متکی بر قدرت سخت‌افزاری بود را رها کرده و رویکرد تسلط بر اذهان عمومی را پیش روی خود قرار داده است و متکی بر دست‌کاری عناصر فرهنگی است. از این‌رو فرهنگ در عرصه مسائل امنیتی از جایگاهی برجسته برخوردار است و در مسائل مربوط به ابعاد نرم‌افزاری قدرت و جنگ نرم، مفاهیم تهاجم فرهنگی و ناتوی فرهنگی مطرح می‌شود؛ تهاجمی که هر چند به ظاهر دارای خصلتی نرم، کم‌هزینه، بدون تلفات جانی و مالی است، اما از نظر ماهیت چهره‌ای خشن و برانداز دارد. از این‌رو درک این روابط تهاجمی در عرصۀ فرهنگی، می‌تواند در راستای تدابیر امنیتی و سیاست‌سازی‌ها مفید باشد. یکی از بحث‌های پیش روی تهاجم فرهنگی، راه‌های مقابله است که به برخی از آنها در این پژوهش ‌پرداخته می‌شود. یکی از مباحثی که در عرصۀ مقابله با پدیده‌های هجومی فرهنگی، مطرح است، جهاد فرهنگی است که به خصوص در جوامع ارزشی به مثابه یک التزام و ضرورت مطرح است. این رساله با روش توصیفی تحلیلی درصدد بررسی مفاهیم تهاجم فرهنگی و ناتوی فرهنگی است و به راهکارهای مقابله و بحث جهاد فرهنگی به ‌عنوان یک راهبرد عملیاتی و راه مقابله با هجوم فرهنگی نرم دشمن به طور اخص توجه دارد.
واژگان کلیدی: تهاجم فرهنگی، ناتوی فرهنگی، جنگ نرم، جنگ فرهنگی، جهاد فرهنگی.

نویسنده: بابک اسماعیلی
ناشر: تهران: درک نو
تعداد صفحات: 205
سال انتشار: 1388
شابک: 2-24-9131-600-978
قیمت: 30000 ریال
معرفی: دکتر احمد باصری

این کتاب، اطلاعاتی جامع از چگونگي و چرايي شكل‌گيري و گسترش روش‌هاي مبتني بر "براندازي نرم" و تاريخچة وقوع اقداماتي از اين دست در كشورهاي مختلف در قرن 21 ارائه مي‌دهد.
"بابك اسماعيلي" در اين كتاب، انقلاب‌هاي مخملين يا رنگي را گونه‌اي فراگير از پروژة براندازي نرم معرفي كرده است كه ويژگي‌هاي متفاوتي نسبت به انقلاب‌هاي پيشين دارند. به عقيده وي در انقلاب‌هاي رنگي هزاره جديد، مؤلفه‌های انقلاب‌هاي كلاسيك تغيير محتوا داده‌اند و بر اساس تجربه ميداني در بسياري از كشورهاي هدف، پروژه‌هاي تك‌عاملي به شمار می‌روند كه صرف خواست بيگانگان تحقق آن را محتمل مي‌كند.

ساختار كنوني نظام بين‌الملل كه بر مبناي قدرت بالفعل واحدهاي سياسي شكل يافته است، پيوندي ناگسستني ميان توانمندي هر بازيگر در عرصه داخلي و بين‌المللي دارد. به عبارت ديگر هر واحد سياسي كه بتواند بر توانمندي‌هاي خود در سطح ملي، منطقه‌اي و جهاني بيفزايد و از امكانات دروني و ذاتي خود براي تقويت حضور خويش در عرصه بين‌الملل به بهترين نحو استفاده كند، در ساختار هرمي شكل نظام بين‌الملل، جايگاه برتري خواهد داشت. بديهي است هر دولتي كه بتواند در اين ساختار به رأس هرم نزديك‌تر شود مي‌تواند به اشاعه هنجارها و ارزش‌هاي موردنظر خود بپردازد و با حاكم كردن اين هنجارها و ارزش‌ها در راه تحقق اهداف و منافع خويش دست يابد. براین اساس مخالفت غرب و در رأس آن امریکا با جمهوری اسلامی ایران را که هر روز شاهد موفقیتی جدید در عرصه علم و پیشرفت است می‌توان در این چارچوب تفسیر کرد.

نویسنده: دکتر سیدمحمد حجازی، مرحوم دکتر عباس مهری، مصطفی باقریه

چکیده
این مقاله به بررسی تهدید نرم امریکا در ناآرامی‌های پس از انتخابات ریاست جمهوری سال 1388 می‌پردازد. مقاله تلاش دارد تهدید نرم امریکا را که در ناآرامی‌های پس از انتخابات به فاز جنگ نرم وارد شد تبیین و تحلیل کرده، کارکردها و مؤلفه‌های آن را مشخص کند. بی‌تردید بررسی نقش تهدید/ جنگ نرم امریکا در وقایع پس از انتخابات و شناسایی ابعاد مختلف این تهدیدها به ویژه ابعاد سیاسی آن، از اهمیت زیادی برخوردار است. این تحقیق که از نوع توصیفی‌–‌ تحلیلی است، مطالعۀ خود را با این پرسش اصلی آغاز می‌کند که: تهدید نرم سیاسی امریکا به چه میزان در ناآرامی‌های پس از انتخابات 1388 مؤثر بوده است؟ سپس در راستای پرسش اصلی، پرسش‌های فرعی را مطرح ساخته است که: چه علل و عواملی در پیدایش ناآرامی‌های پس از انتخابات نقش داشته‌اند؟ و چه رابطه‌ای بین این عوامل با تهدیدهای نرم سیاسی امریکا وجود دارد؟ و ناآرامی‌های پس از انتخابات در حوزه سیاست داخلی و خارجی جمهوری اسلامی ایران چه نتایج و پیامدهایی را به دنبال داشته است. در ادامه با بهره‌گیری از نرم‌افزار SPSS به تجزیه و تحلیل نتایج پرداخته و از آزمون تی تک‌نمونه‌ای در آزمون فرضیه‌های تحقیق بهره‌برداری شده است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که تهدید/ جنگ نرم امریکا در بُعد سیاسی آن نقش اصلی را در بروز ناآرامی‌های پس از انتخابات داشته است.
واژگان کلیدی: تهدید نرم سیاسی، جنگ نرم، ناآرامی‌های پس از انتخابات 1388.

نویسنده: مجتبی فتحعلی‌زاده

چکیده
ولایت فقیه، میراث گرانبهای امام‌خمینی(ره) و روح و هویّت انقلاب اسلامی است. امروزه، این نظریه، تنها یک نظریه سیاسی و فقهی در کنار دیگر نظریه‌ها نیست، بلکه جوهره نظام اسلامی و محور قانون اساسی است و مشروعیت قوای سه‌گانة مقنّنه، قضائیه و مجریه به آن بستگی دارد. ولایت فقیه محور اصلی و رکن اساسی نهضت امام خمینی(ره) بود که پس از قرن‌ها از آغاز عصر غیبت هویت جامعه شیعی را به خود بازگرداند. با مطالعه تاریخ انقلاب اسلامی مشاهده می‌شود که ولایت فقیه به مثابه صراط مستقیم انقلاب، ملاک و معیارِ حرکت صحیح افراد، گروه‌ها و جریان‌ها در مسیر اسلام ناب محمدی(ص) و انقلاب اسلامی برخاسته از آن به‌شمار می‌رود. براین اساس، ولايت‌محوري افزون بر حفظ اصول انقلاب و ارزش‌هاي ديني آن و استمرار حرکت در صراط مستقيم اسلامي، دشمنان را ناکام و دوستان انقلاب را اميدوار ساخته است و بديهي است هرچه اهتمام و عمق‌بخشي به اين رکن اساسي بيشتر گردد انقلاب اسلامي و نظام برآمده از آن استحکام بيشتري يافته و تهديدات را خنثي و چشم‌انداز آينده را روشن‌تر مي‌سازد. این مقاله به نوبة خود تلاش دارد تا برخی از فیوضات وجودی این اصل پر برکت را بر نظام جمهوری اسلامی ایران مورد مطالعه و تحقیق قرار دهد.
واژگان کلیدی: اصل ولایت فقیه، انقلاب اسلامی، جمهوری اسلامی ایران، جنگ نرم.

نویسنده: مهدی زاده علی

چکیده

با توجه به گسترش روزافزون به‌‌کارگیری عملیات روانی توسط دولت‌ها برای جلب افکار عمومی یا افکار نخبگان ضرورت فهم نظری این پدیده نیز به صورت جدی مطرح شده است اما ماهیت بین رشته‌ای این پدیده موجب شده تا ابزار نظری لازم برای فهم و تحلیل آن در یک حوزة علمی خاص یافت نشود. از آن رو، این حوزه همچنان فاقد مجموعه نظری مدونی در ارتباط با خود است. در این پژوهش تلاش شده تا با نگاهی میان‌رشته‌ای و به کارگیری مدل‌ها و مفاهیم لازم از حوزه‌های علمی مرتبط چارچوبی نظری برای فهم این پدیده ارائه شود.
واژگان کلیدی:  عملیات روانی، درگیری ذهنی، تغییر نگرش، اثر، چک و کنترل، مدل سیستمیک ارتباطی.

نویسنده: حجت‌اله مرادی، سعید قاسم‌زاد

چکیده
عملیات روانى با هدف قرار دادن انديشه يا بينش، عقل و سرانجام اراده مخاطبان و نوع رفتار آنها در زمره خطرناك‌ترين ابزارها قرار دارد. در واقع، راهبرد و تاكتيك‌هاي عمليات رواني است كه نبرد را در پشت جبهه‌هاي حريف به نتيجۀ دلخواه مي‌رساند و با كمترين هزينه‌هاي مالي و جاني به پايان مي‌برد. البته تحقق اين نتیجه به طراحي مطلوب عمليات از سوي متخصصان و كارشناسان عمليات رواني بستگي دارد. آنچه براي طرح‌ريزي و اجراي هر نوع عملي ضرورت حياتي دارد، شناخت نحوه انتخاب موضوع(تم) و آماده کردن بستر مناسب و مؤثر براي اجرا(تم‌سازی) است. در صورتی که روشی متناسب براي شناخت موضوعات مناسب برگزیده نشود، فعاليت‌هاي شناسايي بی‌ثمر می‌ماند و هر‌گونه طرح‌ريزي براي آن بي‌معنا می‌گردد و در نتیجه، اجراي مؤثري نيز صورت نمی‌گیرد. بر این اساس،  از یک سو توجه به تجارب جنگ‌های گذشته، جنگ تحمیلی و جنگ‌های اخیر، تهدیدات منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای، و از سوی دیگر، عدم تدوین فرآیند تم‌سازی برای عملیات روانی و نبود الگوی مناسب در این خصوص در نیروهای مسلح، اهمیت پرداختن به مقولة فرآیند تم‌سازی را کاملاً واضح و مبرهن‌ می‌نماید. این مقاله، به فرآیند تم‌سازی در عملیات روانی می‌پردازد.
واژگان کلیدی: تم، فرآیند تم‌سازی، عملیات روانی، عملیات ضد جنگ روانی.

نویسنده: اسماعیل قربان‌پور

چکیده
بیش از دو دهه از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی سابق می‌گذرد که نزدیک به نیم‌قرن را در هماوردی با اردوگاه غرب به رهبری امریکا به‌سر برد. در دیدگاه سیاسی به تقابل دو ابرقدرت در دورة یادشده "جنگ سرد" گفته‌ می‌شود. اینکه چگونه ابرقدرتی در وسعت اتحاد جماهیر شوروی بدون شلیک حتی یک گلوله از هم گسیخت و تار و پود نظام آن فروپاشید هنوز موضوع مطالعات و تحقیقات چندی قرار دارد؛ چه با وجود گذشت دو دهه از این واقعه، اسلوب‌ها و چارچوب راهبردی و روش‌های به کار رفته در آن، تأمل‌برانگیز است. امروزه نیز آن روش‌ها در تدابیر سیاسی کشورهای فزون‌خواه علیه سایر کشورها همچنان مشاهده می‌شود. گسترش مفهوم جنگ سرد به تدریج در فضای جدید مناقشات بین‌الملل به رویش مفهوم جنگ نرم منجر شده است. مقاله با تأکید بر دهه پایانی از جماهیر شوروی پیشین بر رویکردهای راهبردی و روشی امریکا در مواجهه با رقیب خود می‌پردازد، مواجهه‌ای که به فروپاشی نظام فکری سوسیالیسم و جلوة ساختاری آن منجر شد.
واژگان کلیدی: امریکا، اتحاد جماهیر شوروی، جنگ سرد، جنگ نرم.

نویسنده: سیدمحمد جواد قربی

چکیده
امروزه کاربرد جنگ، تنها به استفاده از ابزارهایی با ابعاد سخت و ملموس‌ محدود نیست، بلکه ابزارهای کاربردی جدیدی وارد محیط عملیاتی شده‌اند که دارای ماهیتی نرم‌افزارانه با تأثیرگذاری بیشتر هستند. یکی از ابزارهایی که امروزه در زمان جنگ و حتی پیش از آن به کمک استراتژیست‌ها و جنگ‌سالاران آمده، نظام رسانه است. رسانه‌ها به مثابه یک تیغ دو لبه‌اند که از یک سو با بُعد مثبت و ایجابی کارویژه‌هایی همچون اطلاع‌رسانی، آگاهی و آموزش‌های مدنی را تسهیل می‌کنند، و از سوی دیگر با بعد سلبی در جنگ نرم رسانه‌ای و جنگ‌های نوین بین‌المللی برای بحران‌سازی، ایجاد تنش و تفوق بر اذهان و تسخیر قلب‌های ملت‌ها به‌ کار می‌روند. با ورود به عصر"امپریالیسم رسانه‌ای" و"هژمونی کارتل‌های رسانه‌ای"، بر اهمیت رسانه‌ها در دستیابی به اهداف، دوچندان افزوده شده است و این توانایی رو به پیشرفت با اهداف نظامی همنشین شده است و بُعدی جدید از جنگ را تحت لوای مدیاوار1 یا جنگ رسانه‌ای پدید آورده است. امروزه از این روش، یعنی جنگ رسانه‌ای برای حمله به ایران استفاده می‌شود. از آنجا که دشمنان در تجربه‌های تهاجمی خویش، بارها با شکست مواجه شدند- نمونه آن هشت سال دفاع مقدس(جنگ تحمیلی) است - به سوی جنگ‌های نوین روی آوردند که در این مسیر، نظام رسانه پیشگام بوده است. پژوهش حاضر با هدف توسعه‌ای و شناخت تهدیدات رسانه‌ای به دنبال پاسخ‌گویی به این سؤال‌هاست: جنگ نرم رسانه‌ای چیست؟ جنگ نرم رسانه‌ای علیه ایران چگونه است؟ راهبردهای مقابله با جنگ رسانه‌ای علیه ایران چیست؟
واژگان کلیدی: رسانه، جنگ رسانه‌ای، جنگ نرم.

نویسنده: سید محمدحامد حسینی

چکیده
روان‌شناسی به منزلة علم مطالعه رفتار و فرآیندهای ذهنی، کاربرد فراوانی در عملیات روانی دارد، چرا که اساس عملیات روانی بر تأثیرگذاری ذهن و تغییر افکار استوار است. در این مقاله تلاش شده است تا نقش و کاربردهای علم روان‌شناسی در عملیات روانی نمایان شود. در همین راستا به بررسی روان‌شناسی یادگیری، اجتماعی و زبان و اندیشه و برخی از نظریه‌های مربوط که کاربرد بیشتری در عملیات روانی دارد، پرداخته شده است. در ابتدا پیشینه و سپس تعاریف مختلف از عملیات روانی ارائه می شود. همچنین گرایش‌های مختلف روان‌شناسی که کاربرد بیشتری در عملیات روانی دارند معرفی و تشریح خواهد شد. در ادامه اهداف و مقاصد عملیات روانی مورد بحث قرار می گیرد. سرانجام عوامل موفقیت در عملیات روانی همچون اطلاعات، رسانه‌های ارتباطی، پژوهش و روش‌های عملیات روانی که بیشتر جنبه‌ روان‌شناسانه دارند بحث و بررسی شده‌اند. در پایان راهکارها و پیشنهاداتی در این خصوص ارائه شده است.
واژگان کلیدی: عملیات روانی، روان‌شناسی، جنگ روانی، فرآیندهای ذهنی.

نویسنده: ابراهیم بختیاری

چکیده
جذابیت یک کشور به‌طور معمول قدرت نرم خوانده می‌شود که به صورت بالقوه وجود دارد؛ اما امروزه کشورها تلاش دارند تا با به کار بردن سازوکار‌هایی آن را تقویت کنند. یکی از ابزارهای دیپلماتیک که امروزه دیپلماسی عمومی خوانده می‌شود در واقع ابزار یا مکانیسمی برای اعمال قدرت نرم در عرصه عمل است. هر کشوری به تناسب جایگاه و توانایی خود دارای میزانی از قدرت نرم است ولی سیاست‌ها و رفتارهای یک کشور در چارچوب دیپلماسی عمومی می‌تواند این توان بالقوه را به بالفعل تبدیل کند و این امکان را برای یک کشور فراهم نماید تا از وجهه بهتر و توان تأثیرگذاری بیشتری برخوردار شود. از سوی دیگر، آشکار نشدن گستره معانی برخی از واژگانی که در ادبیات علوم سیاسی به کار می‌روند گاه موجب تداخل نادرست در استفاده از آنها می‌شود. این واژگان هرچند شباهت‌ها و هم‌پوشی‌هایی دارند لیکن رعایت نشدن گستره معناییِ آنها باعث به‌وجود آمدن اغتشاش و سردرگمی در کاربرد می‌شود. قدرت نرم، عملیات روانی، دیپلماسی عمومی، تبلیغات و روابط فرهنگی از جمله این عبارت‌ها به‌شمار می‌روند. این مقاله با تأکید بر مفهوم دیپلماسی عمومی تلاش دارد تا حدود معنا و مفهوم هر یک از این مفاهیم نرم  را مورد بحث و بررسی قرار دهد.
واژگان کلیدی: قدرت نرم، دیپلماسی عمومی، عملیات روانی، تبلیغات، روابط فرهنگی.

نویسنده: افشین متقی دستنایی

چکیده
تهديدات عليه امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران در برهه زماني كنوني را مي‌توان در چارچوب دو نوع تهديدات نظامي و تهديدات نرم صورتبندي کرد. اولويت قائل شدن براي هر كدام از اين تهديدات، راهبرد امنيتي متفاوتي را در برابر تصميم‌گيران قرار مي‌دهد. در صورتي كه تهديدات نظامي در تحليل‌هاي امنيتي از اولويت برخوردار باشند، راهبرد امنيتي كشور نيز تحت تأثير تفكرات و رويكردهاي نظامي و سخت‌افزاري قرار خواهد گرفت و به زمينه‌هاي اجتماعي تهديد عليه امنيت ملي توجه كمتري مبذول خواهد شد. نوشتار حاضر بر اين اعتقاد است كه راهبرد دشمنان نظام جمهوري اسلامي ايران در شرايط كنوني مبتني بر اقدامات غيرنظامي و نرم در كنار تهديد به اقدام نظامي است. اين مقاله، ضمن بررسي مفاهيم انقلاب و براندازي نرم، تهديدات نرم عليه جمهوري اسلامي را مورد مطالعه قرار مي‌دهد و ابزارها و روش‌هاي اقدامات نرم عليه امنيت ملي آن را شناسايي مي‌كند.
واژگان کلیدی: انقلاب نرم، براندازي نرم، ابزارهاي جنگ نرم، امنيت ملي.

نویسنده: دکتر حسین حسینی
ناشر: تهران: دانشگاه جامع امام حسین(ع)، دانشکده و پژوهشکده علوم اجتماعی و فرهنگی
سال انتشار:1390
تعداد صفحات: 512 صفحه
معرفی: امیرهوشنگ طهماسبی‌پور

حوزه و محدودهای که در جنگ نرم به عنوان "مسائل اجتماعی" مورد توجه قرار می‌گیرد، به مراتب وسیع‌تر و نامحدودتر از گستره‌ای است که در خصوص "انحرافات اجتماعی" مدنظر قرار گرفته است. در جنگ نرم از مسائل اجتماعی تعاریف متعددی ارائه شده است برای نمونه: «مسئله اجتماعی موقعیتی است که بیشتر مردم آن را نامطلوب تلقی می‌کنند و بر زندگی بسیاری در فرایند کنش اجتماعی به طور مستقیم و غیرمستقیم اثر می‌گذارد و بیشتر مردم آن را احساس می‌کنند و درخواست حل آن را دارند.» در تعریف یاد شده نکاتی قابل بررسی است. از جمله این نکات "مردم" است که به‌عنوان عامل تعیین مسئله در نظر گرفته می‌شود.

نویسنده: دکتر علی‌محمد نائینی

چکیده
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، زمینه مشارکت مردم در عرصه‌های گوناگون به ویژه در عرصه سیاسی و در فرایند تصمیم‌گیری، سیاست‌گذاری و اداره جامعه فراهم شد. براین اساس، به‌طور متوسط هر سال در کشور یک انتخابات برگزار شده و همواره مشارکت انتخاباتی ملت‌ ایران برای نظام پشتوانه جدی به شمار آمده است. به‌زعم دولت‌های غربي به ویژه امریکا حوادث پس از انتخابات ریاست جمهوری سال 1388 که به‌دلیل غفلت و جهالت برخي نخبگان سياسي به وجود آمد اعتماد ملی، مشروعیت، کارآمدی و انسجام بين مردم و حكومت را کاهش داده است. با توجه به ‌اینکه چالش‌های امنیتی انتخابات مي‌تواند، به اهداف مرجع در امنیت نرم از جمله روحیه ملی، اعتماد، مشارکت، انسجام، افکار عمومی، توان سیاسی و... آسيب رساند، در‌ این چارچوب و با توجه به شرایط پیچیده و حساس کشور در آستانه انتخابات مجلس نهم، مقام معظم رهبری برای مراقبت از امنیتی نشدن انتخابات تأکید فرموده‌اند. سؤال ‌این است، فرصت‌ها و چالش‌های احتمالی انتخابات پیش‌رو چیست؟ راهکارهای برخورداری از انتخاباتی پرشور، با مشارکت حداکثری بدون چالش امنیتی کدام است؟ در ‌این مقاله تلاش گردیده انتخابات مجلس نهم و چالش‌های احتمالی امنیتی آن با رویکرد امنیت نرم مورد بررسی قرار گیرد و راهکارهایی برای پیشگیری از امنیتی شدن انتخابات مجلس نهم شورای اسلامی ‌ارائه شود.
واژگان کلیدی: انتخابات، انقلاب رنگی، امنیت و امنیت نرم.

نویسنده: دکتر حسن علی‌اکبری؛ دکتر عباس مهری، حمیدرضا انصاری

چکیده
جمهوری اسلامی ایران از دهه دوم انقلاب اسلامی با تهاجم فرهنگی مواجه و به تدریج این تهاجم به شبیخون فرهنگی، قتل‌عام فرهنگی و تهدید نرم تبدیل شد. سرانجام نیز با تشکیل جبهه ناتوی فرهنگی از سوی غرب بر علیه جمهوری اسلامی، جنگ نرم آغاز گشت. تغییر در باورها، اندیشه‌ها، رفتار و به طور کلی تغییر در ساختار نظام اسلامی از جمله اهداف این تهدید و جنگ نرم به شمار می‌رود. بر همین اساس نیاز شدید جامعه اسلامی به ایمن‌سازی در مقابل تهدیدات نرم دشمن، باعث شده راهکارها و ابزارهای رسیدن به این هدف مورد بحث و بررسی جدی قرار گیرد. به نظر می‌رسد مساجد که سرآغاز بسیاری از جنبش‌های مردمی و سازندة جامعه بوده‌اند بهترین نقطه برای مقاوم‌سازی در برابر تهدید نرم می‌باشند. از این رو مقاله حاضر به تبیین نقش مساجد با کارکردهای مختلف به عنوان یکی از ابزارها و راهکارهای موجود در مقابله با تهدید نرم می‌پردازد.
واژگان کلیدی: مسجد، تهدید نرم، جنگ نرم، تهاجم فرهنگی، مقابله.

نویسنده: حسن انوری

چکیده
ماهیت گروهک تروریستی پژاک از جمله موضوعاتی است که کمتر در تیررس بررسی و تتبع علمی و اسنادی پژوهشگران داخلی قرار گرفته است. از این‌رو، منابع تحقیقی چندانی در سبد مطالعه محققان آن قرار ندارد. این گروهک که شاخه‌ای از گروه حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) ترکیه است، هیچ‌گاه نه در بین مردم کردستان و حتی نه در میان سایر گروه‌ها و احزاب کردی نتوانست جایگاهی برای خود به دست آورد. حتی حامیان بین‌المللی آن همچون امریکا، آلمان و رژیم صهیونیستی از حمایت آشکار آن طفره می‌روند. در واقع، این گروهک از کمترین مشروعیت سیاسی اجتماعی برخوردار نیست. قاچاق مواد مخدر، سرقت مسلحانه و سایر جرائم ارتکابی این گروهک،  بررسی پروندة آن را بیشتر به حوزة جرائم سازمان‌یافته سوق می‌دهد تا حوزة گروه‌های سیاسی. به هر روی، از آن جهت که توجه دشمنان جمهوری اسلامی به بهره‌برداری سیاسی امنیتی از اقدامات این گروهک جلب شده، ضروری است که محققان توجه بیشتری به بستر پیدایش و رفتار آن کنند. این پدیده‌ها تنها در پوشش عملیات روانی و حمایت تبلیغاتی پشتیبانان خود می‌توانند شناخته شوند و تداوم یابند. مقاله حاضر می‌کوشد با بررسی چگونگی شکل‌گیری این گروهک و مطالعة رفتار آن، برخی از ابعاد پنهانِ توطئة غرب، امریکا و رژیم صهیونیستی در حمایت و هدایت این گروهک تروریستی را آشکار کند.
واژگان کلیدی: پژاک، امریکا، رژیم صهیونیستی، آلمان، عملیات روانی.

نویسنده: حمید تقی‌زاده

چکیده
با پیروزی انقلاب اسلامی، دنیای استکبار که به یکباره با گفتمانی جدید و بی‌سابقه مواجه شده بود به انواع و اقسام روش‌ها برای متوقف کردن سیر حرکت رو به رشد آن، اقدام ورزید. حمایت از گروه‌های شکست‌خورده داخلی همچون منافقین و لیبرال‌ها برای تحریف انقلاب نتیجه‌بخش نبود. توطئه کودتا و شورش‌های محلی نیز با شکست مواجه شد. پس از آن بود که در حمایتی بین‌المللی طولانی‌ترین جنگ قرن بیستم را علیه انقلاب اسلامی به راه انداختند، اما در پایانِ این جنگ سخت، نهال انقلاب ایران به درختی تناور تبدیل شد و دیگر الگوهای سخت برای ضربه زدن به آن کارساز نبود. از این پس، روش‌های نرم برای رویارویی با آن در پیش گرفته شد. مقام معظم رهبری از سال‌ها پیش خطر این نوعِ جدید از جنگ را در قالب عباراتی همچون تهاجم فرهنگی، شبیخون فرهنگی، ناتوی فرهنگی، جنگ نرم و... گوشزد کردند. این مقاله در نظر دارد با بهره‌گیری از سخنان هدایت‌گر رهبر معظم انقلاب، حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای به ترسیم سیر حرکت جنگ سخت دشمنان به جنگ نرم بپردازد. در تدوین مقاله، تکیة اصلی بر الگوهای بومی مفاهیم مورد بحث بوده، و حتی‌الامکان از ارجاع به منابع دیگر احتراز شده است.
واژگان کلیدی: انقلاب اسلامی، جنگ سخت، جنگ نرم.

نویسنده: ‌سعید قاسم‌زاد

چکیده
امریکا پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران هیچ‌گاه سیاست خود را مبنی بر حمایت از حرکت‌های تفرقه‌افکنانه داخلی و توطئه‌های خارجی علیه ایران برای تغییر نظام آن پنهان نکرده ‌است. بر همین اساس این کشور در طول دوران دفاع مقدس، افزون بر تحمیل سیاست‌های تبلیغی خود به‌ رسانه‌های خبری جهان از رژیم عراق نیز خواست تا برنامه‌های تبلیغاتی‌اش را با سیاست‌های تبلیغاتی امریکا هماهنگ و همسو سازد. در این راستا، امریکا و همه بنگاه‌های خبری غرب و رژیم صهیونیستی به‌مثابه دستگاه تبلیغاتی عراق عمل کردند. در این هجمة تبلیغاتی پیچیده‌ترین روش‌های عملیات روانی توسط متخصصان و کارشناسان آنان طراحی و اجرا شد. گستره این عملیات در سطوح مختلف و در حوزه‌های گوناگون سیاسی، اجتماعی و حتی اقتصادی فراگیر بود. از این‌رو، نقش رسانه‌های غربی در عملیاتی ساختن این بعد از جنگ چشمگیر ارزیابی می‌شود. این مقاله به‌طور خلاصه به بررسی مهم‌ترین شاخص‌های عملیات روانی امریکا در دوران دفاع مقدس می‌پردازد.
واژگان کلیدی: عملیات روانی، عملیات روانی غرب، شاخص‌های عملیات روانی امریکا (در دوران دفاع مقدس).

نویسنده: سیدمحمد جواد قربی

چکیده
یکی از بحث‌های متداول در ادبیات سیاسی، قدرت و مشتقات آن است. در عرصه روابط بین‌الملل و سیاست خارجیِ بازیگران سیاسی در اقمار گوناگون، رهیافت‌های قدرت حاکم است از این رو بررسی قدرت و چهره‌های متفاوت آن ضروری به نظر می‌رسد. پس از شکست‌های متوالی و تلفات سنگین مالی و معنوی، بازیگران سیاسی درصدد برآمدند تا از قدرت سخت  عبور کرده و از قدرتی مطمئن و کارآمدتر بهره گیرند که در نظریه‌های سیاسی با عنوان قدرت/ جنگ نرم  شناخته می‌شود. از سوی دیگر، آشکار است که، بهره‌گیری از سخت‌افزار و منابع مادی و فیزیکی به تنهایی در عصر اطلاعات  و حکومت رسانه‌ها  کافی نیست و کاربران قدرت به ناچار باید از فناوری‌های نوین در بخش‌های سایبر، فناوری، اطلاعات و ارتباطات بهره گیرند تا دستیابی به نتیجه، با هزینه‌های مادی کم، تلفات جانی تقلیل یافته و با افزایش مشروعیت همراه باشد. در این راستا قدرت نرم با بازسازی چهره سخت قدرت به روی کار آمد که نخستین بار توسط ژوزف نای  آن را تبیین کرد. این قدرت از ابزارهای نوینی بهره می‌گیرد که می‌توان از آن جمله نام برد: عملیات روانی، شایعه پراکنی، تبلیغات مسموم، سایبرنتیک، رسانه، ماهواره‌ها، نبرد اطلاعاتی، فریب استراتژیک و غیره. در این مقاله پس از بررسی قدرت نرم و ابعاد آن، به طور موردی پدیده‌های عملیات یا جنگ روانی، شایعه و تبلیغات به مثابه ابزارهای کاربردی قدرت نرم بررسی می‌شود.
واژگان کلیدی: قدرت، قدرت نرم، عملیات روانی، شایعه و تبلیغات.

نویسنده: عباس کاردان

چکیده
مقاله حاضر سعی دارد ناآرامی‌ها و اعتراضات کشور یمن در نیمه نخست سال 2011 را که در راستای انقلاب‌های نوین عربی در منطقه شکل گرفت، مورد بررسی قرار دهد. در این خصوص، ابتدا برای شناخت درک درستی از تحولات یمن، نگاهی خواهیم داشت به ساختار سیاسی- اجتماعی این کشور تا خواننده خود نیز بتواند بر این اساس تحلیل درستی از اوضاع داشته باشد. در ادامه پس از ارائه پیشینه‌ای از این اعتراضات و شرح ماجرا به ریشه‌های نارضایتی مردم از رژیم علی عبدالله صالح که در اعتراضات اخیر جلوه داشت، می‌پردازیم. علت طولانی‌شدن اعتراضات و نتیجه‌بخش نبودن سریع آنها در سرنگونی صالح موضوع دیگری است که در توضیح آن عوامل و مؤلفه‌هایی همچون تفاوت در دیدگاه و عملکرد مخالفین و نقش شورای همکاری خلیج فارس و به خصوص عربستان و نیز نگرانی امریکا از روی کار آمدن اسلام‌گرایان مورد توجه خواهند بود.
واژگان کلیدی: اعتراضات، سرکوب، انقلاب، اسلام‌گرایی، القاعده، شورای همکاری خلیج فارس.

نویسنده: غفار رضوی‌پور، علی رضوی‌پور
ناشر: شیراز: مرکز نشر زرینه
سال انتشار: 1389
تعداد صفحه: 320ص
معرفی: محمدحسین زمانی

جنگ نرم به عنوان یک اقدام تعمدی و تدبیر شده تمامی قلمروهای فرهنگی، سیاسی و اجتماعی را در بر ‌می‌گیرد. هدف اصلی کارگزاران جنگ نرم تأثیر نهادن بر باورها، نگرش‌ها، ارزش‌‌‌ها و انگیزش مخاطبان است. آماج جنگ نرم به مردم کشورها محدود نمی‌شود، بلکه دولتمردان و نخبگان را نیز هدف و آماج قرار می‌‌‌دهد. کارگزاران جنگ نرم در پی آن هستند که در بلند‌مدت منش و رفتار مخاطبان را تحت تأثیر قرار دهند. پیش‌درآمد جنگ نرم سیاسی، ناکارآمد‌سازی الگوی سیاسی موجود، تهاجم فرهنگی و دگرگونی در هویت فرهنگی است. براین اساس، می‌توان جنگ نرم را مجموعه اقداماتی خصومت‌آمیز، تعمدی و برنامه‌ریزی شده تعریف کرد که موجب دگرگونی در هویت فرهنگی، ارزش‌ها و نگرش‌‌‌های پایه و بنیادین و القای ناکارآمدی الگوی سیاسی مورد قبول مردم در یک نظام سیاسی می‌‌‌شود. این جنگ همه عرصه‌‌‌های اجتماعی یک نظام سیاسی را می‌‌‌تواند تحت تأثیر قرار دهد.

نویسنده: حميدرضا حاتمي، اسماعیل خان‌احمدی

چکیده
ابعاد رواني و جسمي وجود انسان ضرورت كاربرد دو قدرت شمشير و فكر ـ اقدام مستقيم نظامي و عمليات رواني ـ را در جنگ‌ها براي كسب پيروزي بر دشمن مطرح ساخته است. عملیات رواني به مثابه اقدامي در جهت تأثير بر ذهن و عواطف آدمي براي ايجاد تغيير در رفتار او پا به پاي رزم نظامي بلكه مقدم بر آن با حوزة نظامي گسترده و حوزة مكاني فراگير و همه‌جانبه صورت مي‌گيرد. طبق آيات و روايات عملیات رواني در دو جبهه حق و باطل ابتدا از سوي دشمنان پيامبران الهي و ائمه معصومين(ع) در ابعاد گوناگون و متنوع طرح‌ريزي و اجرا شد، اما با آغاز رسالت پيامبر اكرم(ص) به ويژه در دوران حكومتشان در مكه و در پوشش تهاجمي همه‌جانبه و گسترده (به‌ كارگيري همه تاكتيك‌ها) براي نفي دعوت پيامبر اسلام(ص) و خاموش كردن نداي حق‌طلبي و عدالت‌خواهي او به كار گرفته شد كه قرآن از آن با عناويني چون كيد و مكر و ... نام مي‌برد. در این دوران به دلیل نوظهور بودن اسلام و شور و هیجان مسلمین، عملیات روانی دشمنان کاربرد مورد انتظار آنان را نداشت، لیکن با رحلت پیامبر اکرم(ص) منافقین، کفار و مشرکین با توجه به تجربه‌ای که از این شیوة جنگ داشتند به صورت گسترده علیه جبهه حق استفاده کردند. یکی از مقاطعی که این جنگ توسط جبهه کفر به صورت وسيع، پيچيده و با ظرافت به كارگيري شد و تأثیر چشمگیری در جبهه حق داشت دوران امامت و خلافت امام حسن مجتبی(ع) بود. اين حادثه تلخ، جهان اسلام را از دو بُعد وضعيت روحي رواني امت اسلام در آن دوران و روحيات معاويه به عنوان طراح و مجري اين جنگ مورد بررسی قرار مي‌دهد. گفتنی است نوشتار حاضر که نتیجه یک طرح پژوهشی است، ماهیتی توصیفی- تحلیلی داشته و داده‌های مورد نیاز از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و بهره‌گیری از تارنماهای اینترنتی گردآوري شده است.
واژگان کلیدی: امام حسن(ع)، جهان اسلام، جبهه كفر، عملیات رواني، تاكتيك‌ها.

نویسنده: رضا موسوی

چکیده
انتخابات در هر کشوری آزمون بزرگ مشروعیت نظام حاکم به‌شمار می‌رود؛ از این رو حضور مردم و میزان آرای ریخته شده به صندوق‌ها، صرف‌نظر از اینکه چه فرد یا گروهی، انتخاب شوند، بر بالندگی و پویایی فضای سیاسی جامعه می‌افزاید و توانایی حکومت در پذیرش و هضم جریان‌های سیاسی مختلف را می‌رساند که مؤید اقتدار آن است. از سوی دیگر، مشارکت مردم در انتخابات موضوع مطالعه علوم مختلف همچون علوم سیاسی، روان‌شناسی اجتماعی و جامعه‌شناسی قرار دارد. هرچند برآیند کلی این مطالعات در چند دهه اخیر به نتایج و آرای کم و بیش متفاوت منتهی شده و ارائه صورت‌بندی منسجم از این پدیده اجتماعی را دشوار ساخته است؛ لیکن دیدگاه‌ها و نظریه‌های عرضه شده در هر یک از حوزه‌های مطالعاتی می‌تواند رهنمونی در پدیدارشناسی آن به‌شمار آید.  با توجه به اینکه به یمن استقرار نظام جمهوری اسلامی در ایران، هر سال با برگزاری انتخابات مختلف در سراسر کشور مواجه می‌باشیم، مطالعه علمی و نظام‌مند این پدیده برای تحلیل رفتار انتخاباتی شرکت‌کنندگان در آن و شناسایی نقاط قوت و ضعف برنامه‌ریزی انتخاباتی ضروری به‌نظر می‌رسد. این مقاله تلاش دارد با بررسی و مطالعه دیدگاه‌‌های یادشده به این مهم یاری رساند.
واژگان کلیدی: انتخابات، مشارکت مردمی، رفتار انتخاباتی، مشروعیت سیاسی.

نویسنده: فرج‌الله اردیزی

چکیده
حمله امریکا به عراق و برکناری صدام بسیاری از سیاستمداران منطقه و کارشناسان دانشگاهی را متوجه نفوذ ایران در عراق کرد. این نفوذ نگرانی امریکا و هم‌پیمانان عرب آن را به دنبال داشت. این مقاله استدلال می‌کند که این نگرانی ناشی از قدرت سخت ایران نیست، بلکه آنچه باعث نگرانی حاکمان این کشورها شده، قدرت نرم ایران است. این مقاله با بهره‌گیری از تفسیر الکساندر ووینگ از قدرت نرم، نفوذ ایران در عراق را نتیجه جاذبه آرمان‌های انقلاب اسلامی بین شیعیان عراق و حمایت آن از مبارزات شیعیان طی سی سال گذشته می‌داند. 
واژگان کلیدی: ایران، عراق، قدرت نرم، زیبایی، محبت.

نویسنده: عباس محمدی

چکیده
سازمان مجاهدین خلق(منافقین) یکی از سیاه‌نامه‌ترین گروه‌هایی است که در طی بیش از نیم‌قرن اخیر در تاریخ سیاسی ایران به منصه ظهور رسید. به‌تحقیق نمی‌توان هیچ گروه، حزب یا حرکت سیاسی را یافت که تا این حد حیات سیاسی خود را در اعوجاج، سردرگمی، تزلزل مبانی اندیشه و اعتقاد، تغییر ماهوی رفتار و اهداف سیاسی و هنجارشکنی عرف سیاسی سپری کرده باشد. در مطالعة نقطه پیدایش و سیر ظهور این سازمان آنچه بیش از هر مسئلة دیگر مهم به‌نظر می‌رسد ابتنای اعتقادات بنیادی آن بر شالوده‌ای از تفکرات مارکسیستی است. این مبنای نادرست که در تحلیل مفاهیم مذهبی سازمان از قرآن و متون دینی نیز به آن استناد می‌جستند سرمنشأ انحراف منافقین گشت. در واقع، دوری منافقین از روحانیت اصیل که آبشخور حقیقی اسلام ناب است و در آن زمان در شخصیت امام خمینی(ره) تبلور یافته بود و رجوع به منابعی نامتقن، سرنوشت سیاه آنان را رقم زد. این مقاله در نظر دارد با تمرکز بر این انحراف عقیدتی و تحلیل اندیشه‌های ناسفتة سازمان با استناد به مکتوبات و اظهارات اعضای همراه یا گسسته از آن، به ریشه‌یابی و تحلیل رفتار سیاسی متناقض و نامتعارف منافقین از بدو پیدایش تا مقطع پایانی جنگ تحمیلی بپردازد. 
واژگان کلیدی: سازمان مجاهدین خلق(منافقین)، مارکسیسم، تفکر التقاطی.

نویسنده: جواد جمالي

چکيده
انقلاب‌ها به‌مثابه عمل سياسي- اجتماعي و نشئت گرفته از آرمان‌ها و باورهاي جوامع انساني، ارزش‌ها و هنجارهايي را توليد و منتشر مي‌کنند که اغلب عليه وضع موجود است و به سرعت، مخالفت صاحبان قدرت و منفعت را بر‌مي‌انگيزاند. از اين رو گرچه انقلاب‌ها در چارچوب يک جغرافياي خاص بروز مي‌کنند اما به منظور مصونيت در برابر مخالفان و به سبب فراسرزميني بودن آرمان‌هاي بشري، به صدور و اشاعة دستاورهاي خود اقدام مي‌کنند. مقالة حاضر که درصدد بررسي تأثير و نقش‌آفريني مؤلفه‌هاي قدرت نرم انقلاب اسلامي بر انقلاب‌هاي مردمي عربي است، تأکيد مي‌کند که جذابيت ارزشي و انساني بودن اين مؤلفه‌ها و ارائه الگوي موفق سياست و قدرت معنوي- الهي مبتني بر آن، در جمهوري اسلامي ايران، موجب شده است، هرچند با تأخير، آرمان‌ها، اهداف، شعارها و الگوي رفتاري مردم ايران در انقلاب اسلامي 1357 که بر سياست معنوي و انقلاب نرم (اعتراض مسالمت‌آميز و عدم خشونت) مبتني مي‌باشد، سرمشق مسلمانان عرب قرار گيرد. در متن حاضر، پس از ارائه مؤلفه‌هاي قدرت نرم انقلاب اسلامي ايران، نحوة نمود و بروز آن در انقلا‌ب‌هاي عربي و تأثير بلندمدت آن در جهان اسلام مورد بررسي قرار مي‌گيرد.
واژگان کليدي: قدرت نرم، انقلاب اسلامي، انقلاب‌هاي عربي، انقلاب نرم.

نویسنده: حجت‌اله مرادی

چکیده

بررسي تاريخچه عمليات رواني نشان مي‌دهد كه پس از جنگ دوم جهاني درباره ماهيت، كاربرد و نقش آنچه امروزه ما آن را عمليات رواني مي‌ناميم، نوعي اتفاق نظر به دست آمد. از آن پس فهم مشترك صاحب‌نظران از عمليات رواني، دربرگيرنده دستكاري عقايد از طريق به كارگيري يك يا چند رسانه ارتباطي شد، به عبارتي دقيق‌تر، عمليات رواني به عنوان اقدامات سياسي، نظامي، اقتصادي و ايدئولوژيك كه براي ايجاد احساسات، نگرش‌ها يا رفتارهاي مطلوب در گروه‌هاي دوست، دشمن، بي‌طرف و مخالف به منظور تأمين مقاصد ملي، طراحي و اجرا مي‌شود، تعريف شد. این مقاله با توجه به سیر تکامل عملیات روانی به نقش نوین آن در دوره معاصر می‌پردازد و با بیان فعالیت‌ها و کارکردهای آن، نگرش‌ها و رویکردهای بحث را بر محور افکار عمومی متمرکز می‌کند. همچنین مقاله ضمن ارائه روش‌ها و ویژگی‌های تحلیل افکار مخاطب، معیارهای کارآمدی عملیات روانی را به‌دست ‌می‌دهد.
واژگان کلیدی: عملیات روانی، افکار عمومی، تحلیل مخاطب، معیارهای کارآمدی.

نویسنده: مهسا ماه‌پیشانیان

چکیده
با جهانی شدن اطلاعات، گسترش پیشرفت‌های فناوری و اهمیت یافتن جنبه نرم‌افزاری قدرت و جنگ در جهان امروز نقش اتاق‌های فکر  در امریکا برای تدوین سیاست‌های عمومی این کشور به منظور برخورد سخت و نرم با جمهوری اسلامی ایران افزایش یافته است. این مؤسسات فکری با به‌كارگيري كارشناسان، مقامات پیشین و کنونی دولت و نیز صاحب‌نظران مسائل مختلف از ابتدا تاکنون با اتخاذ چهار رویکرد کلان سازش (ترغیب ایران به همکاری)، جنگ (نابودی ایران)، تغییر از درون (براندازی نظام جمهوری اسلامی) و بازدارندگی (تحدید ایران) با هدف تغییر رژیم جمهوری اسلامی ایران وارد عرصه سیاست‌گذاری درباره کشورمان شده‌اند. در مقالة حاضر ضمن معرفی مختصر مهم‌ترین اتاق‌های فکری امریکا، راه‌کارهای آنها برای برخورد با جمهوری اسلامی ایران بررسی می‌شود.
کلمات کلیدی: اتاق‌های فکری، رویکرد سازش، رویکرد جنگ، رویکرد تغییر از درون، رویکرد تحدید ایران.

نویسنده: دکتر برزو فرهی‌بوزنجانی، دکتر قاسم حسنی، مجید غفوری

چکیده
دشمنان انقلاب اسلامی در راستای براندازی، جبهه متحد جنگ نرم علیه نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران را به راه انداخته‌اند. این مقاله به بررسی ابعاد و پیامدهای جنگ نرم از دیدگاه مدیران و اعضای هیئت علمی یکی از دانشگاه‌های نظامی می‌پردازد. آگاهی از پیامدهای جنگ نرم می‌تواند مسئولین و برنامه‌ریزان کشور را در بصیرت‌بخشی منابع انسانی یاری رساند. این تحقیق در صدد پیگیری و یافتن پاسخی برای این مهم است. جامعه آماری، همة مدیران و اعضای هیئت علمی می‌باشند. در تجزیه و تحلیل داده‌های تحقیق از روش توصیفی و تحلیلی استفاده شده است. عمده‌ترین نتایج از دیدگاه جامعه مدیران و اعضای هیئت علمی دانشگاهی درباره ابعاد و پیامدهای جنگ نرم دشمن علیه انقلاب اسلامی ایران، عبارت است از: ضربه زدن به ولایت فقیه، ایجاد بی‌ثباتی سیاسی، ایجاد شکاف میان ساختارهای سیاسی و ارکان نظام، به چالش کشیدن تمامیت نظام، هجمه به ارزش‌ها و اصول بنیادین نظام اسلامی، بسترسازی برای تشدید فشارهای بیگانگان، فرسایش نیروهای مدافع نظام، ایجاد گسست میان نیروهای نظامی و امنیتی، تضعیف روحیه پایداری و مقاومت ملی در سرمایه انسانی، بزرگ‌نمایی معضلات و آسیب‌های اقتصادی و اجتماعی کشور و تجری عناصر ضدانقلاب.
واژه‌گان کلیدی: جنگ نرم، ابعاد جنگ نرم، پیامدهای جنگ نرم، سرمایه انسانی.

نویسنده: دكتر رابرت بي. سيالديني  
ناشر: هارپر کالینز
سال انتشار: 2006
تعداد صفحات: 336 صفحه
معرفی: حجت اله مرادی

انسان از بدو پیدایش به اشکال‌ گوناگون به گسترش ارتباط خود با همنوعانش اندیشیده است و حاصل چالش وی با محیط و انسان‌های پیرامونش، از تحول ارتباط رو در رو  به ارتباط از راه دور و از ارتباط محدود به ارتباط جمعی منجر گشته است. آثار به جای مانده از دوران پارینه‌سنگی، در غارها و بر صخره‌ها، زبان‌ها و خطوط نخستین، بازگو کنندة تمایل انسان به یافتن حلقه‌های اتصال میان خویش و جهان پیرامون بوده‌است. پیدایش چاپ و مطبوعات تلاش دیرینة بشر برای ارتباط با دیگر انسان‌ها در وسعت دلخواه‌تر را نشان داد و تولد سینما، رادیو و تلویزیون ارتباطات دیداری و شنیداری انسان را  وسعت بخشید. همچنین پیدایش رسانه‌های جمعی به پیدایش تئوری‌ها و مناسباتی جدید در ارتباط انسان با انسان منجر شد.

نویسنده: حجت‌الاسلام و المسلمين مهدي طائب

چکیده
با مراجعه به کتاب آسمانی اسلام، قرآن، مشاهده می‌شود که پیشینة عملیات روانی به پیش از هبوط انسان به زمین باز می‌گردد. در واقع، شیطان، آنچنان که خود قسم یاد کرده است، از ابتدای خلقت آدم در صدد گمراه ساختن وی برمی‌‌آید. بدین‌سان، عملیات روانی در ساحتی فرازمانی و با سرپیچی ابلیس از دستور خداوند آغاز می‌شود و در سیر تدریجی تاریخی به ویژه در اعصار انبیاء عظام و ائمه معصومین (ع) ادامه می‌یابد. مجموعه مقالات "سیری در عملیات روانی در اسلام"، با تدقیق و تدبر در آیات کتاب الهی در صدد است سیر پیدایش و فرآیند عملیات روانی را از افق آیات قرآن، روایات، احادیث و سایر منابع تحقیق اسلامی مورد مطالعه قرار دهد. رهیافت تاریخی تحقیق در مقوله عملیات روانی، توجه به ابعاد روانی را در گسترة تمام شئون فردی و اجتماعی انسان از منظر دینی برجسته می‌سازد.
واژگان کلیدی: پیامبر(ص)، مکه، مدینه، یهود، عملیات روانی.

نویسنده: جواد جمالی

چکیده
در روند جابه‌جایی قدرت در قرن بیست‌ویکم، رسانه‌ها را می‌توان سرچشمه جدید قدرت دانست. در این میان، اینترنت و فضای سایبری به سبب سرعت، دقت، قابلیت حجم عظیم انتقال پیام و گستردگی وسیع مخاطبان، جزء ابزار ارتباطی پرجاذبه و تعیین‌کننده در عملیات روانی استراتژیک به شمار می‌رود. این پژوهش با رویکرد رسانه‌ای- عملیات روانی به ویکی‌لیکس که به مثابة حلقه واسط مجریان و مخاطبان عملیات روانی عمل می‌کند، آن پدیده را معمایی چندلایه و با اهداف و مداخلات سیاسی- امنیتی پنهان می‌پندارد که در صدد است از طریق جریان‌سازی اطلاعاتی و هجمه به اذهان و ادراکات تصمیم‌گیرندگان سیاسی آنها را با اهداف بین‌المللی خود هم‌سو کرده یا با تأثیر بر افکار و قلوب مخاطبان عام اقدام به تولید "قدرت مجازی" و بازسازی قدرت رو به افول خود در فضای سایبری کند. این مبحث ضمن پدیدارشناسی ویکی‌لیکس و بررسی نحوه خلق پدیده "سایکو- سایبر" به، کارویژه‌های جدید عملیات روانی در فضای سایبری توجهی ویژه‌ دارد.
واژگان کلیدی: ویکی‌لیکس، عملیات روانی، قدرت مجازی، پدیده سایکو- سایبر.

نویسنده: دکتر احمد باصري

چکیده
منظور از عمليات رواني مجموعه‌اي از اقدامات تبليغي و رواني يك كشور يا گروه به عنوان عامل كارگزار در جهت تحت تأثير قرار دادن اذهان، افكار، عقايد و خواست‌هاي كشورها يا جوامع هدف با تکیه بر زمينه‌ها و ابزارهاي سياسي، اقتصادي و نظامي به منظور ايجاد تغيير مطلوب و مطابق مقاصد كشور کارگزار است. اين مقاله براي تبيين نقش رسانه‌ها در عمليات رواني ابتدا به بررسي نظريه‌هاي مرتبط با اثربخشي رسانه‌ها شامل نظريه گلوله جادويي، تأثیرات محدود رسانه‌ها، کاشت، جبرگرایی رسانه‌ای مک‌لوهان، مارپیچ سکوت نومان و نظريه مگ‌گوایر پرداخته و سپس تاكتيك‌هاي نبرد رسانه‌اي از ديدگاه تافلر را بررسی و ارزيابي می‌کند. در پایان نیز به صورت موردی اخبار شبکه فارسی بی.بی.سی در خصوص انتخابات دهم رياست جمهوري و نحوة به‌کارگیری فنون رسانه‌اي براي دستکاري افکار عمومي در این رسانه مورد بررسی قرار گرفته است. نتايج اين بررسي نشان مي‌دهد مهم‌ترین ویژگی‌های رسانة اثربخش (به ویژه تلویزیون) كه به وفور توسط شبكه خبري بی.بی.سی مورد استفاده قرار مي‌گيرد شامل انجام مطلوب کارکردهای رسانه‌ای، رعایت اصول و قواعد انتشار اخبار (مهندسی خبر)، عرضه غیرمستقیم آموزش و تبلیغ، بهره‌گیری از گویندگان و گزارشگران جذاب، مقبول و مسلط، اجتناب از یک سویه شدن اخبار و گزارش‌های خبری، افزایش برنامه‌های انتقادی، رعایت اصول و روش‌های تبلیغاتی، توجه به نیاز و منش مخاطبان و بهره‌گیری از افراد خلاق در تهیه و تدوین برنامه‌ها مي‌باشد. اين شبکه توانسته تا حد زيادي از اين فنون براي اثربخشي اخبار و محتواي رسانه‌اي خود استفاده ‌كند.
واژگان کلیدی: عمليات رواني، رسانه، افکار عمومي، تبلیغات، برجسته‌سازی.

نویسنده: عباس محمدی

چکیده
فناوری‌های نوین ارتباطی به نحو بی‌سابقه‌ای بر ماهیت روابط انسانی در حوزه سیاست و فرهنگ تأثیر گذاشته‌اند. هرچند اینترنت در ابتدا خاستگاه صرفاً نظامی داشت و برای حفظ داده‌های اطلاعاتی تمرکز مکانی را از صحنه جغرافیا به حضور در لامکان مجازی انتقال داد، اما به‌تدریج و به ترتیب کارکرد امنیتی، اجتماعی و فرهنگی آن بر وجه نظامی آن غلبه یافت. با ورود اینترنت به عرصه حیات سیاسی، دولت‌ها با پدیده‌‌ای مواجه شدند که به تناوب آنها را با تهدیدات و فرصت‌های پیش روی خود به چالش می‌کشید. در این حال، وبلاگ در بین جلوه‌های مختلف اینترنت حضوری ویژه یافت. سرعت پیشرفت این پدیده، شگفت‌انگیز است. استقبال از آن در ایران به‌ویژه در بین قشر جوان حیرت‌انگیز بود به نحوی که در طی سال‌های اولیه حضور وبلاگ در شبکه اینترنت، ایران مقام چهارم جهانی را در تعداد وبلاگ‌های ثبت شده به‌دست آورد. این مقاله در نظر دارد ابتدا با مطالعه سیر پیدایش اینترنت، به تأثیرات سیاسی – اجتماعی آن بپردازد و در پایان فرصت‌ها و تهدیدات پیش روی جمهوری اسلامی ایران را در قبال پدیدة وبلاگ بررسی کند.
واژگان کلیدی: اینترنت، وبلاگ، تأثیرات سیاسی- اجتماعی، تهدیدات، فرصت‌ها، جمهوری اسلامی ایران.

نویسنده: ابراهیم بختیاری

چکیده
در دوره معاصر، ارتباطات و رسانه فعاليت‌هاي مختلف اجتماعي، سياسي، فرهنگي و اقتصادي را پوشش مي‌دهد. در اين ميان با پيچيده‌تر شدن و گسترش جوامع اهميت ارتباطات و رسانه در بُعد سياسي نيز روزافزون مي‌گردد تا حدي که بايد گفت در شرايط فعلي ارتباطات و رسانه مايه اصلي زندگي سياسي است و بدون بهره‌گيري از وسايل ارتباطي و رسانه‌هاي گروهي نظام‌هاي سياسي قادر به نظم بخشيدن در جامعه و شريک ساختن مردم در زندگي سياسي نيستند. همچنين اعضاي جامعه براي ايفاي نقش فعال، شرکت در انتخابات و ارتباط متقابل با سياستمداران به رسانه‌هاي جمعي نيازمندند. در ارتباط سياسي آنچه اهميت دارد تأثير بر رفتار است، ارتباط‌گر سياسي که در اين نوع ارتباط به‌طور عمده سياستمدار است سعي مي‌کند با بهره‌گيري از ابزار مختلف ارتباطي و کاربرد قوانين و تکنيک‌هاي لازم بر مخاطب تأثير گذارد و وي را همواره با برنامه‌ها و ايده‌هاي خود هماهنگ ساخته و با کسب نفوذ و جلب افکار و آرا عمومي ‌مردم، موقعيت خود را تحکيم بخشيده و به گسترش دايره قدرت خود بپردازد. این مقاله با مطالعة نسبت بین رسانه و مقولة ارتباط سیاسی به دنبال مشخص کردن جایگاه رسانه و کارکردهای آن در حوزه مباحث ارتباطات سیاسی است. مقاله بر نقش پراهمیت اینترنت در بین رسانه‌ای نوین تأکید می‌ورزد.
واژگان کلیدی: ارتباطات سیاسی، افکار عمومی، رسانه، اینترنت.

نویسنده: حسن انوری

چکیده
هر چند موضوع امپریالیسم با توجه به پیشینة بلندمدت آن در تاریخ از ابعاد گوناگون مورد مطالعه قرار گرفته است، اما بعد رسانه‌ای امپریالیسم دستاورد ورود فناوری رسانه به عرصه حیات زندگی اجتماعی است. رسانه‌ها از همان نخستین مراحل پیدایش خود توجه ویژه سیاست‌مداران را به ‌خود جلب کردند. در طی دو جنگ جهانی، رسانه در سطح ابزار نظامی‌که افکار و روحیه نیروها و مردم دشمن را آماج حملات خود قرار می‌داد، مورد بهره‌برداری قرار گرفت. از آن پس مأموریت جدید این ابزار، سلطه خبری بر مؤسسات رسانه‌ای و خلق و ایجاد اخبار و هدایت آن مطابق منافع کشورها و سیستم سرمایه‌داری جهانی بود. بر این اساس مطالعات چندی در باره سلطه رسانه‌ای و امپریالیسم خبری در محافل علمی صورت گرفته است. با ظهور فناوری‌های نوین ارتباطی به نظر می‌رسید جریان یک‌سویه انتشار خبر از سوی نظام سلطه با توقف یا دست‌کم چالش مهم مواجه شود. با وجود این به نظر می‌رسد هرچند رسانه‌های نوین همچون اینترنت و ماهواره فرصت‌های مناسبی را در اختیار بازیگران مختلف قرار داده است، لیکن هنوز جریان سلطه خبری و رسانه‌ای همچون گذشته بازیگر اصلی این عرصه است. این مقاله ضمن تلاش برای شناسایی دقیق‌تر این وضعیت و مطالعه نظریه‌های تبیین‌کنندة آن، تأسیس شبکه‌های خبری و توجه به رسانه‌های نوین را به منزله الگویی راهبردی برای شکست نظام سلطه تلقی می‌کند.
واژگان کلیدی: سلطه خبری، نظام رسانه‌ای، امپریالیسم خبری، رسانه‌های نوین.

نویسنده: مهسا ماه‌پیشانیان

چکیده
امروزه با کوچک و پیچیده‌تر شدن جهان به واسطه رشد روزافزون وسایل ارتباط جمعی رسانه‌ها به مثابه ابزاری اساسی برای اِعمال سیاست‌های قدرت‌های زورمدار به کار می‌روند و رقابتی جهانی در عرصه نبرد رسانه‌ای شکل گرفته است. همچنین رسانه‌ها امروزه دروازه‌ای به شمار می‌روند که از طریق آن فرهنگ به افراد منتقل می‌شود. توانایی تأثيرگذاری رسانه‌ها بر فرهنگ مخاطبان سبب شده است که قدرت‌های بزرگ از ابزارهای مختلف رسانه‌ای برای ربودن قلوب و اذهان و تغییر رفتار مردم کشور هدف به شیوه‌ای نرم بهره‌برداری کنند. در این نوشتار تلاش شده است تا با عرضة تعریفی از فرهنگ بر اساس تئوری‌های مختلف، نقش رسانه‌ها در جنگ نرم بررسی شود. مقاله بر اساس این رویکرد، کارکرد سلاح‌های رسانه‌ای امریکا در جنگ نرم علیه جمهوری اسلامی ایران را مطالعه می‌کند. تحلیل و بررسی شبکه‌های فارسی‌وان، هالیوود و رادیو فردا مطالعه موردی مقالة حاضر است.
واژگان کلیدی: فرهنگ‌سازی رسانه‌ای، امپریالیسم فرهنگی، فارسی وان، هالیوود، بی.بی.سی و رادیو فردا.

نویسنده: ژان‌لوبلان ویکس ... [و دیگران]
مترجم: طاهر روشندل‌اربطانی
ناشر: تهران- دفتر پژوهش‌های فرهنگی؛ صدا و سیمای جمهوری اسلامی ايران، اداره کل پژوهش‌های رادیو، دفتر پژوهش‌های رادیو
سال انتشار: 1388
تعداد صفحات: 539 صفحه
معرفی: دکتر حسین زارعی.

نویسندگان: دکتر محمدرضا نجفی، دکتر احمد باصری، سیدمحسن آقابراری

چکیده
در انتخابات دوره دهم ریاست جمهوری در ایران برای اولین‌بار مناظره کاندیداها صورت پذیرفت که سبب ایجاد فضای تصمیم‌گیری جدیدی برای مردم در راستای انتخابات شد. همچنین باعث ایجاد یک فرهنگ سیاسی و مشارکت و حضور مردم در انتخابات گردید. این مقاله با بهره‌گیری از تحقیقات میدانی و از نظر نوع در چارچوب پژوهش توصیفی از نوع پیمایشی، نگارش یافت. جامعة مورد مطالعه در این تحقیق را ساکنین منطقه 4 تشکیل داده است. تهران که در موقعیت‌های اجتماعی مختلف (دانش‌آموزان، نظامی، آزاد، خانه‌دار، دانشجو، کارمند، بیکار و متفرقه)، هستند و برای حجم نمونه انتخابی متناسب با حجم جامعه آماری در منطقه مورد مطالعه در مجموع تعداد 249 نفر به صورت تصادفی انتخاب شدند. ابزارهای لازم برای جمع‌آوری اطلاعات در این مطالعه عبارت بود از پرسشنامه محقق ساخته، با تعداد 19 سؤال و با ضریب آلفای کرونباخ 83 که برای اجرای نهایی آماده شد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد بر اساس ارزیابی پاسخ‌دهندگان، در مجموع تعداد هفت متغیر از متغیرهای هشت‌گانه تحقیق به طور معنادار، بالاتر از میانگین و یک متغیر (نکات منفی مناظره‌ها)، به طور معنادار پایین‌تر از میانگین ارزیابی شده است. همچنین نتایج آزمون t وابسته نشان داد که تفاوت‌های مشاهده شده نسبت به میانگین فرضی (عدد3)، در سطح اطمینان 99 درصد معنادار است.
واژگان کلیدی: فرهنگ، سیاسی، مناظره، انتخابات.

با تأمل در ماهيت و نوع وقوع انقلاب‌های رنگین در جهان به‌خصوص در جمهوری‌های شوروی سابق، مشاهده مي‌شود كه يك استراتژي مشابه، درونمايه همه حوادث روی‌داده در آن کشورها را تشکیل می‌دهد و آن سلب هویت فرهنگی در پیش‌قراول مشروعیت‌زدایی از حاکمان جامعه با بهره‌گیری از ابزار جنگ  نرم است. جهان امروز از یک سو دنیای تصویری و انگاره‌سازی سیاست و روابط بین‌الملل و از سوی دیگر دنیای فکر، اندیشه  و فرهنگ است. این دو دیدگاه به ناچار در تقابل و تخاصم با یکدیگر قرار دارند. براساس دیدگاه فرهنگ‌محور، عرضه و ارائه حقیقت امری عالی و ضرورتی انسانی به‌شمار می‌رود. براین اساس تکنیک‌ها و شیوه‌های رایج رسانه‌ای و تبلیغاتی تنها به مثابه ابزار انتقال افکار و ایده‌ها به‌شمار می‌روند و برای عرضه حقیقت تنها باید بر منطق و اصول اخلاقی منبعث از ‌آموزه‌های دینی تکیه داشت. بی سبب نیست که متخصصان جنگ نرم، به حضور جنگ نرم در همه اعصار اذعان داشته و قدمت آن را به بلندای تاریخ انسان می‌دانند به گونه‌ای که حتی پیامبران الهی همواره به انجام سحر و جادو محکوم شده‌اند. این نزاع پیوسته بین سلطه‌جویان و مظلومین وجود داشته است.

نویسنده: حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی طائب

چکیده

با مراجعه به کتاب آسمانی اسلام، قرآن، مشاهده میشود که پیشینة عملیات روانی به پیش از هبوط انسان به زمین باز میگردد. در واقع، شیطان، آنچنان که خود قسم یاد کرده است، از ابتدای خلقت آدم در صدد گمراه ساختن وی برمیآید. بدینسان، عملیات روانی در ساحتی فرازمانی و با سرپیچی ابلیس از دستور خداوند آغاز میشود و در سیر تدریجی تاریخی به ویژه در اعصار انبیاء عظام و ائمه معصومین (ع) ادامه مییابد. مجموعه مقالات "سیری در عملیات روانی در اسلام"، با تدقیق و تدبر در آیات کتاب الهی در صدد است سیر پیدایش و فرآیند عملیات روانی را از افق آیات قرآن، روایات، احادیث و سایر منابع تحقیق اسلامی مورد مطالعه قرار دهد. رهیافت تاریخی تحقیق در مقوله عملیات روانی، توجه به ابعاد روانی را در گسترة تمام شئون فردی و اجتماعی انسان از منظر دینی برجسته میسازد.
واژگان کلیدی: تغییر قبله، یهود، عملیات روانی.

نویسنده: دکتر حسین حسینی

 چکیده

گاه برخی از مفاهیم و واؤه‌ها حامل تغییرات پارادایمی هستند. مفاهیمی همچون جنگ نرم و تهدید نرم، از این جمله به شمار می‌آیند. آنها تنها به ظهور شیوه‌های جدید مبارزه و یا تحولات سیاسی و امنیتی نوپدید اشاره ندارند، بلکه فراتر از آن خبر از ظهور مکتب جدیدی در عرصه رقابت‌ها و مخاصمه‌های بین‌المللی می‌دهند. مقاله حاضر با چنین مفروضی، و با توجه به اغتشاش معنایی و آشفتگی نظری رایج در این حوزه؛ تلاش دارد تا با بهره‌گیری از ادبیات علمی و استنتاج از رویدادهای این چنینی به تعاریف و مدل‌های نظری برای روشن ساختن حدود و ثغور این مفاهیم دست یابند.

نویسنده: حجت‌الله مرادی

چکیده

پس از یازده سپتامبر، پژوهش‌های مربوط به تأثیرات روانی تروریسم چند برابر شده‌اند. تماس رسانه‌ای با تروریسم یکی از عوامل اصلی چنین تأثیراتی است. با این حال، در زمینة پژوهش‌هایی که انعطاف‌پذیری مردم در قبال تماس رسانه‌ای با تهدید تروریستی را پیش از ضربة روانی و عاطفی بررسی کنند، دچار کمبود هستیم. این مقاله الگوی [مدل] مفهومیِ هشت بعدیِ مسائل مرتبط با تروریسم را بررسی می‌کند که برای انعطاف‌پذیری اجتماعی- روانی در برابر تروریسم دارای اهمیت هستند. نتایج پژوهش (1040=n) به صورت شاخصی از مسائل مرتبط با تروریسم برای شهر کاشان در فاصله زمانی آذر ماه تا دی ‌ماه 1388 ارائه شده است. این نتایج به استفادة رسانه‌ای مانند تلویزیون، رادیو و اینترنت نیز مربوط هستند. نتایج پژوهش، پیامدهای روانی تهدید تروریستی را به صورت "جست‌وجوی اطلاعات در رسانه‌ها، ادراک خطر و سطوح هراس" نشان می‌دهد. نقش مهم ارتباطات دولتی، ابهام حمایت اجتماعی و نتایج متضاد ناشی از تلویزیون و اینترنت نیز نشان داده شده است.
واژگان کلیدی: کاشان، ارتباطات، رسانه‌ها، انعطاف‌پذیری، خطرپذیری (ریسک)، الگو (مدل) تروریسم.

نویسنده: فرج‌اله اردیزی

چکیده

عقب‌نشینی رژیم صهیونیستی از لبنان در سال ۲۰۰۰ و شکست دوبارة آن در جنگ ۳۳ روزه بسیاری از کارشناسان را با این پرسش مواجه ساخت که حزب‌الله با تکیه بر چه عواملی توانست رژیم اشغال‌گر قدس را شکست دهد؟ برخی از متخصصان بهره‌گیری موفق حزب‌الله از عملیات روانی را مهم‌ترین عامل پیروزی آن می‌دانند. اما به نظر می‌رسد راهبرد عملیات روانی تنها یکی از عوامل پیروزی مقاومت است. ترکیبی که حزب‌الله از جنگ چریکی و عملیات روانی و ابعاد سمبلیک عمل جمعی به عمل آورد، نقشی مهم در موفقیت حزب‌الله داشت. این مقاله با تقسیم مخاطبان حزب‌الله به سه دسته مخاطب بی‌طرف، دشمن و داخلی، عملیات روانی حزب‌الله و چگونگی ترکیب آن را با جنگ چریکی و ابعاد سمبلیک عمل جمعی بررسی می‌کند.
واژگان کلیدی: حزب‌الله، جنگ 33 روزه، عملیات روانی، رژیم صهیونیستی.

نویسنده: جواد جمالی

چکیده

براندازی نرم از طریق ایجاد بحران مشروعیت، یکی از روش‌های تغییر رژیم به دور از رویکردهای نظامی که عمدتاً مقاومت‌برانگیز است، تلقی شده و به صورت نامحسوس، تدریجی و زیربنایی شالوده‌های حقانیت و مقبولیت نظام سیاسی را تضعیف و تخریب می‌سازد. در این راستا، پرسش اصلی به چگونگی تخریب مبانی مشروعیت‌بخش و زوال رضایت و اطاعت‌پذیری اتباع حکومت معطوف است که توسط مجریان براندازی نرم صورت گرفته و نظام سیاسی را ساقط می‌سازد. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از نظریه "انطباق شناختی" و نقش آن در تغییر نگرش و سپس تغییر رفتار افراد جامعة هدف، به تشریح روش‌های مشروعیت‌زدایی اعم از القای ناکارآمدی دولت، انفصال نخبگان، کاهش مشارکت سیاسی، بی‌اعتبارسازی حکومت و تضعیف مبانی فرهنگی و ایدئولوژیک نظام سیاسی می‌پردازد. کارگزاران براندازی نرم با کاربست قواعدی چون مدیریت ادراکات و احساسات و تغییر ذائقه سیاسی، به براندازی رژیم اقدام مي‌کنند.
واژگان کلیدی: براندازی، مشروعیت‌زدایی، براندازی نرم، تغییر نگرش، رفتارسازی، انطباق شناختی.

نویسنده: عباس محمدی

چکیده

بررسی تغییر و تحولات در کشورهایی که پیش از این متعلق به مجموعه اتحاد جماهیر شوروی بودند برای کشورهایی که در حال حاضر در نوک پیکان سیاست متخاصمانه امریکا قرار دارند به‌خصوص کشورهایی که در مجاورت آسیای مرکزی و قفقاز جای گرفته‌اند، همواره حائز نکاتی ارزنده و مفید است، از آن‌رو که این تغییرات می‌تواند در معادلات سیاسی و امنیتی منطقه تاثیراتی مستقیم بر جا گذارد. از سوی دیگر تجربه جمهوری اسلامی ایران در جریان اغتشاشات دهمین دوره انتخابات، همچنین نا آرامی‌های مشابه در برخی کشورهای دیگر ثابت کرد از منظر جامعه‌شناسی سیاسی حوادثی که در کشورهای یاد‌ شده به‌وقوع پیوست قابلیت تسری به سایر مناطق را دارد. در واقع امریکا از تغییرات یاد شده به مثابه الگویی برای تغییر رژیم در کشورهای غیر هم‌سو با سیاست‌های خود نظیر جمهوری اسلامی ایران استفاده می‌کند. مقاله حاضر با این پیش‌فرض که تغییرات به وقوع پیوسته در جمهوری‌های شوروی سابق، ضمن موافقت نیروهایی از داخل، بیشتر متأثر از برنامه‌ریزی کشورهای غربی به‌ویژه امریکا بود در صدد است نشانه‌ها و شواهد مداخله امریکا را مورد بررسی قرار دهد و الگویی کلی از فرایند اجرایی و عملیاتی آنها به دست دهد تا امکان پیش‌بینی این تحولات در سایر کشورها فراهم شود. مقاله، مطالعه موردی خود را بر تحولات جمهوری گرجستان متمرکز می‌کند.
واژگان کلیدی: انقلاب‌های رنگی، جمهوری‌های شوروی سابق، گرجستان، مداخلات امریکا.

نویسنده: مهسا ماه‌پیشانیان

چکیده

اگر ايجاد دگرگوني در جوامع با تكيه بر تغيير ديدگاه‌ها و نگرش‌هاي حاكمان و مردم بحث اصلي جنگ نرم باشد؛ در آن صورت اين جنگ، مدلي نوين از فعل و انفعال‌هاي دولت‌های غربی براي سلطه بر كشورهاي مختلف را نمايش مي‌دهد، چرا كه سلطه و استيلا با تعاريفي از قدرت، بسط و توسعه يافته كه قدرت را توانايي تمركز، تنظيم يا هدايت رفتار مي‌داند. خلق بحران‌های اجتماعی با هدف زیر سؤال بردن مشروعیت و کارآمدی حکومت یکی از راهکارهای جدید طراحان جنگ نرم در این راستا به شمار می رود. این رویکرد به موضوعاتی می پردازد که علاوه بر استعداد ظهور آسیب‌پذیری‌های داخلی، ظرفیت‌های مناسبی را برای خلق بحران خلق می کند. برای مثال، تمرکز بر مقوله جوانان، اقشار آسیب‌پذیر، زنان، قومیت‌ها، معضلات اجتماعی، تئاتر، سینما، موسیقی و مواردی از این دست از جمله محورهای مورد توجه رویکرد یاد شده است. بر این اساس، مقاله حاضر تلاش دارد به بررسی راهکارهای امریکا برای خلق بحران‌های اجتماعی به منظور جنگ نرم با جمهوری اسلامی ایران بپردازد.
واژگان کلیدی: جنگ نرم، بحران‌های اجتماعی، فرقه‌سازی، مهندسی انقلاب‌های رنگی، شیطان‌پرستی.

معرفی: احمد باصری

به کوشش: اصغر افتخاری
ناشر: تهران- دانشگاه امام صادق(ع)
سال انتشار: 1387
تعداد صفحات: 500 صفحه

شيوه جنگ سنتي كه در آن زندگي انسان‌ها با درگیری نظامی قربانی می‌شد، بسيار پر مخاطره بود. ديدگاه سنتي جنگ را درگيري ميان موجودات رقيب يا عمليات نظامي ميان دشمنان تعريف می‌كرد و هدف، تضعيف يا نابودي يكديگر بود، اما در جنگ نرم یکی از اهداف اصلی، كنترل اطلاعات و مسیر دادن به آن و در نهایت استفاده از آن براي به وجود آوردن نتيجه مورد نظر است.

نویسنده: حجت‌الاسلام و المسلمین مهدی طائب

چکیده

با مراجعه به کتاب آسمانی اسلام، قرآن، مشاهده میشود که پیشینة عملیات روانی به پیش از هبوط انسان به زمین باز میگردد. در واقع، شیطان، آنچنان که خود قسم یاد کرده است، از ابتدای خلقت آدم در صدد گمراه ساختن وی برمیآید. بدینسان، عملیات روانی در ساحتی فرازمانی و با سرپیچی ابلیس از دستور خداوند آغاز میشود و در سیر تدریجی تاریخی به ویژه در اعصار انبیاء عظام و ائمه معصومین (ع) ادامه مییابد. مجموعه مقالات "سیری در عملیات روانی در اسلام"، با تدقیق و تدبر در آیات کتاب الهی در صدد است سیر پیدایش و فرآیند عملیات روانی را از افق آیات قرآن، روایات، احادیث و سایر منابع تحقیق اسلامی مورد مطالعه قرار دهد. رهیافت تاریخی تحقیق در مقوله عملیات روانی، توجه به ابعاد روانی را در گسترة تمام شئون فردی و اجتماعی انسان از منظر دینی برجسته میسازد.
واژگان کلیدی: حضرت عیسی(ع)، یهود، عملیات روانی.

نویسنده: سیدرضی عمادی

چکیده
پیش از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی رویکرد اصلی مقابله کشورها با یکدیگر سخت‌افزارانه بوده است اما پس از فروپاشی آن و ضعف مفرط روسیه در نظام بین‌الملل بعد نرم‌افزاری قدرت هم با جدیت بسیار بیشتری مورد توجه قرار گرفت. گرچه نظام بین‌الملل پس از فروپاشی اتحاد شوروی بارها شاهد جنگ نظامی بوده است اما امریکا به عنوان تنها قدرت بازمانده از دوران جنگ سرد از راهکارهای دیگری نیز برای نفوذ در دیگر کشورها و روی کار آوردن دولت‌های طرفدار غرب در این کشورها استفاده کرد. یکی از مهم‌ترین این راهکارها تغییر حکومت کشورها با بهره‌گیری از استراتژی حرکت گله‌ای است. این مقاله در صدد است تا ضمن تبیین مفهوم استراتژی حرکت گله‌ای به تأثیراتی بپردازد که رسانه‌های نوین به لحاظ روحی و روانی بر مردم کشورهایی که این استراتژی در آنجا اعمال می‌شود بر جای می‌گذارد.
واژگان کلیدی: استراتژی حرکت گله‌ای، انقلاب رنگی، رسانه اجتماعی نوین، جنگ نرم‌افزاری، تغییر حکومت‌ها.

نویسنده: مهسا ماه‌پیشانیان

چکیده

جایگزین ‌ساختن عناصر حکومتی با استفاده از قدرت نرم بدون توسل به زور و اقدامات خشونت‌آمیز یکی از راهبردهای امریکا در کنار راهبرد مبتنی بر تهاجم گسترده، سنگین و سریع نظامی برای ایجاد تغییر در کشورهای هدف بود. گرجستان، اوکراین و قرقیزستان مهم‌ترین نمونه‌های موفق این راهبرد می‌باشند که با رویکردی نرم در چارچوب انقلاب رنگی عناصر حکومتی آنها متناسب با هداف امریکا تغییر نمود. اگرچه رنگ باختن انقلاب‌ لاله‌ای ماهیت شکننده این انقلاب، فساد گسترده دولتی و فقر مردمی که با بی‌توجهی امریکا همراه بود را به تصویر کشید اما مقامات سیاسی و امنیتی این کشور در راستای پروژه براندازی نرمی که برای کشورمان طراحی نموده‌اند تلاش کردند به همراه جریان فتنه‌ساز از حوادث قرقیزستان برای قرقیزستانیزه نمودن ایران الگو‌سازی نموده و با تأکید بر شیوه‌های غیرخشونت‌آمیز نسبت به جایگزین نمودن عناصر وابسته به خود اقدام کنند.مقاله حاضر تلاش دارد با بررسی علل رنگ باختن انقلاب رنگی قرقیزستان به نحوه بهره‌برداری امریکا و جریان فتنه‌ساز از این حوادث برای قرقیزستانیزه نمودن ایران بپردازد.
واژگان کلیدی: انقلاب رنگی، تئوری سرایت، قرقیزستانیزه نمودن ایران.

نویسنده: حجت‌اله مرادی

چکیده

مقاله حاضر با تحلیل دقیق چگونگی ادراک و قالب‌بندی عکس‌های ابوغریب در رسانه‌های خبری امریکا، مناظرة عمومی و بافت‌های فرهنگی، به بررسی این سؤال پرداخته است که چگونه تصاویر نمادین خبری به اخبار، سیاست و افکار عمومی شکل می‌دهد. این مقاله با گرایش در میان محققان برجسته ارتباطات مخالفت می‌کند که تصاویر عموماً از قالب‌های خبری مسلط و گفتمان سیاسی نخبگان حمایت می‌کند و تأثیری مستقل بر مخاطب ندارد. نتیجه‌گیری اصلی مقاله حاضر آن است که عکس‌های ابوغریب نه تنها تحت نفوذ و تأثیر قالب‌های خبری مسلط قرار نگرفتند بلکه روندی کاملاً برعکس را طی کردند. عکس‌ها به شکل منشور انتقادی عمل کردند که نگرش‌های نخبگان و مردم جهان در خصوص سیاست خارجی امریکا از درون آنها انکسار یافت و تصاویر ممنوع نیروهای امریکایی در نقش شکنجه‌گران سادیست به بخشی لاینفک از درک آنان نسبت به "جنگ به اصطلاح علیه تروریسم" اعلام شده توسط دولت بوش تبدیل شد. تأثیر این تصاویر، اندک نخواهد بود چرا که به سرعت در بافت فرهنگی منتشر شدند و به واسطة رویه‌های خلاق و ضدقالب‌گرا به نمادی برای اعتراض و مخالفت با اقداماتی که خود بازنمای آن بودند، تبدیل شدند.
واژگان کلیدی: جنگ عراق، قالب‌های جدید، فتوژورنالیسم، جنگ عکس‌ها، حافظة عمومی.

نویسنده: احمد باصري

چکيده

روحيه يكي از عوامل عمده برانگيزاننده افراد براي فعاليت در سازمان‌هاي نظامي و عمومی است. يكي از مشخصه‌هاي سازمان‌هاي کارآمد، روحيه بالاي كاركنان آن است. دستيابي به روحيه مطلوب کاري از روي ترغيب ميسر نبوده و قابل خريد هم نيست، ايجاد چنين حالتي به عوامل درون و برون سازماني متعددي از جمله رفتار مناسب مدیران بستگي دارد. بر اين اساس يکي از شاخص‌هاي اصلي ارزيابي پيشرفت و كارایي سازمان‌ها، ارزيابي روحيه کاری کارکنان است. این مسئله در سازمان‌هاي نظامي به دليل حساسيت بيشتر شغلي و لزوم واکنش مناسب کارکنان، به ویژه در شرايط بحران و جنگ به طور جدي مورد توجه مدیران و متخصصين منابع انساني قرار دارد. در اين مقاله تلاش کرديم، عوامل اجتماعي، سازماني و رواني تأثيرگذار بر روحيه کاری و رزمي نيروهاي مسلح را براي مقابله با دشمن در جنگ آتي را مورد بررسي قرار دهیم. براي دستيابي به اين منظور از روش تحقیق توصیفی از نوع همبستگی استفاده گردید. جامعه آماری این تحقیق کارکنان نظامی شاغل در یکی از یگان‌های رزم جمهوری اسلامی ایران بودند که با استفاده از نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای تعداد 312 نفر انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفتند. ابزارهاي جمع‌آوري اطلاعات دو پرسش‌نامه محقق ساخته بود. پرسش‌نامه اول ابعاد مختلف روحيه را با 20 سؤال مورد بررسي قرار مي‌داد، که پس از تحليل عاملي نشان داد که روحيه کارکنان را مي‌توان در چهار عامل آمادگي رزمي و دفاعي، ايمان و تعهد به اهداف سازماني، نظم و انسجام گروهي و رعايت ديسپلين دسته‌بندي نمود. ضريب پايايي اين پرسش‌نامه بر اساس آلفاي کرونباخ معادل 0.861 مي‌باشد. پرسش‌نامه دوم عوامل مؤثر بر روحيه کارکنان را در 27 سؤال مورد بررسي قرار مي‌داد، ضريب پايايي اين مقياس معادل 0.896 است. تحليل نتايج با استفاده از نرم‌افزار lisrel نشان داد در مدل اندازه‌گيري، همة متغيرهاي پيش‌بين براي ارزيابي متغيرهاي پنهان مورد مطالعه، معنادار مي‌باشند. در تحليل مدل ساختاري نيز نتايج نشان داد که عوامل رواني با ضريب 2.14 و عوامل اجتماعي با ضريب 0.16 به صورت مستقيم بر روحيه تأثيرگذار مي‌باشند. در حالي که هر سه عامل رواني، اجتماعي و سازماني به صورت غيرمستقيم از طريق متغير رضايت از سازمان نيز بر روحيه کارکنان تأثير معناداري مي‌گذارند.
واژگان کلیدی: روحيه، عوامل سازماني، عوامل رواني، عوامل اجتماعي، نيروهاي مسلح.

نویسنده: روح اله کرمی

در عصر حاضر که برخی صاحب‌نظران و کارشناسان آن را موج چهارم عصر ارتباطات می‌نامند پیشرفت علوم و فناوری چنان رشدی سریع داشته که تصور آن در تخیّل هیچ اندیشمندی نمی‌گنجد. در این مقوله، علوم مهندسی رسانه همسو با سایر علوم رشدی فزاینده داشته و جایگاهی ویژه برای خود باز کرده است. از این رو، کشورها جهت ارتقای علوم رسانه‌ای خود با ایجاد شبکه‌های متعدد ماهواره‌ای به عنوان یکی از ابزار قوی رسانه علاوه بر فراهم آوردن موجبات ارسال اخبار، اطلاعات و برنامه‌های گوناگون، زمینه لازم را برای ایجاد نوعی عملیات روانی علیه دشمنان خود فراهم آورده‌اند. بر این اساس، غرب و صهیونیست‌ها که اسلام و جمهوری اسلامی را دشمن درجه یک خود می‌شناسند، به این نکته واقفند و بر آنند که شاید بتوانند از طریق سلطه بر افکار عمومی و تأثیر‌گذاری بر خانواده‌ها به این مهم دست یابند و زمینه‌های فروپاشی درونی نظام را فراهم آورند، از این رو، حسابی ویژه بر اخلاق و ارزش‌های اجتماعی مردم ایران به ویژه قشر جوان جامعه باز کرده‌اند و افق و برنامه‌هایی گسترده برای ارتش دوم خود تهیه کرده‌اند. هدف اصلی این نوشتار، بررسی آثار سوء و پیامدهای فرهنگی و اجتماعی شبکه‌های ماهواره‌ای و رابطه آن با ناهنجاری‌ها و انحرافات اجتماعی در حوزه امنیت است. در چارچوب این هدف و پس از مروری کوتاه بر آثار و اهداف شبکه‌های ماهواره‌ای، ماهیت، اهداف و راهبرد کلان شبکة تازه تأسیس فارسی وان به عنوان تهدید جدی علیه مردم ایران با دیدگاه آسیب‌شناسی و امنیتی تبیین می‌شود.
واژگان کلیدی: شبکه‌های ماهواره‌ای، انحرافات اجتماعی، پیامدهای فرهنگی، شبکه ماهواره‌ای فارسی وان.

معرفی: مهسا ماه‌پیشانیان

تهيه شده توسط كميسيون تدوين استراتژي امنيت ملي امریکا
 مترجمان: جلال دهمشگي، بابك فرهنگي، ابوالقاسم راه‌چمني
چاپ چهارم: پاییز ۱۳۸۳
تعداد صفحه: 480 صفحه
ناشر: مؤسسه مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران

نویسنده: فرج‌الله اردیزی

بیست و چند روز یکی از همین منافقین با صورت صالح، با ژ۳، با همه چیز آمد آنجا نشست، در نجف... گفت ما می‌خواهیم قیام مسلحانه بکنیم، گفتم نمی‌توانید، خودتان را به کشتن ندهید (امام خمینی(ره)، 26/09/1362).

چکیده

سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در دهه ۱۳۴۰ با هدف مبارزه با رژیم پهلوی شکل گرفت، اما پس از مدتی این سازمان تبدیل به یک سازمان فاشیستی شد که هدف اصلی آن قدرت‌گرایی و تحکم مطلق بر اعضا بود. پس از پیروزی انقلاب نیز این سازمان در مقابل مردم و نظام جمهوری اسلامی قرار گرفت. هدف مقاله حاضر، پاسخ به این پرسش است چرا سازمانی که ادعای مبارزه برای آزادی خلق را داشت، به درگیری با خلق روی آورد؟ برای پاسخ به این سؤال ما از روان‌شناسی "اریک فروم" برای تحلیل شخصیت فاشیستی بهره خواهیم گرفت. فروم مهم‌ترین علت پیدایی فاشیسم را گریز از آزادی و غلبه بر تنهایی‌های عصر جدید می‌داند. به نظر فروم، افراد برای غلبه بر این تنهایی و بی‌هویتی به قدرت‌گرایی، تخریب و همگرایی ماشینی روی می‌آورند. به نظر می‌رسد تشکیل سازمان مجاهدین نیز واکنشی به سیاست غربی‌سازی و مدرنیزاسیون رژیم پهلوی بود؛ سیاستی که طی آن مدرنیزاسیون و توسعه از بالا به گسترش شهرنشینی و رشد آموزش عالی و در کنار آن به افزایش نابرابری‌های اجتماعی و از خود بیگانگی جوانان منجر شد. پژوهش حاضر مؤلفه‌های شخصیت فاشیستی در سازمان مجاهدین خلق را از زمان تشکیل این سازمان تا به امروز بررسی می‌کند.
واژگان کلیدی: سازمان مجاهدین خلق (منافقین)؛ فاشیسم، سادیسم، مازوخیسم.